مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 3 پیاپی 12 2024 12 26 A Comparative Study of the Characteristics, Actions, and Mythological Symbols of the God Mithra in Religious and Mythological Narratives and Ancient Iranian Stories, and its Manifestation in the Sasanian Relief of Taq-e Bostan, Kermanshah بررسی تطبیقی ویژگی‌ها، کنش‌ها و نمادهای اسطوره‌ای ایزد مهر در روایت‌های دینی و اسطوره‌ای و داستان‌های کهن ایران باستان و تجلی آن در نقش‌برجسته ساسانی تاق‌بستان کرمانشاه 16 32 10.61838/kman.jspsich.3.4.2 FA فرهاد رحمانی تالاندشتی دانشجوی دکتری تاریخ ایران قبل از اسلام ، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران میرزامحمد حسنی استادیار گروه تاریخ ، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی ، شاهرود، ایران مرتضی حصاری دانشیار گروه باستانسنجی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری،تهران، ایران Journal Article 2024 07 17 <p>The god Mithra and Jamshid Pishdadi are among the oldest mythological and religious figures of the Aryan people, playing a role in the beliefs of the Aryans before their migration and before the emergence of Zoroaster. With the appearance of Zoroaster, and the development of his thoughts in the Gathas, there is a pronounced opposition to Jamshid’s teachings, which prominently feature the sacrifice of the bull and the consumption of the intoxicating Haoma. These two practices are the main characteristics of Mithraic religion within Aryan mythology. The similarity between Jamshid and Mithra is so significant that it prompts the researcher to question whether Mithra and Jamshid can be seen as one symbolic figure within Aryan mythological and religious narratives. How have Mithraic symbols, as represented in ancient Iranian myths and narratives, been reflected in the motifs and symbols of Taq-e Bostan? This article seeks to prove the unity of Mithra and Jamshid as one figure and to uncover the relationship between the Mithraic and Zoroastrian discourses in shaping these two myths and their impact on the formation of the Aryan creation myth. Using an analytical and descriptive approach, it examines the god Mithra and Jamshid Pishdadi within the framework of religious and mythological beliefs, comparing and analyzing them. Based on this approach, Mithra manifests in Jamshid’s character in three forms, each illustrating a unique function in the Aryan mythological world. The first manifestation of Mithra is as the deity who sacrifices the bull, marking the beginning of Ahuric creation. The second is represented in Jamshid’s luminous, radiant form, protecting the Ahuric world from Ahriman’s harm. The third phase, during the Ahuric resurrection, presents the god Mithra as Saoshyant, bringing immortality with Jamshid’s primary teaching, which is the sacrificial act of the bull.</p> <p>ایزد مهر و جمشید پیشدادی از قدیمی­ترین شخصیت‌های اسطوره­ای، دینیِ اقوام آریایی هستند که قبل از مهاجرت قوم آریایی و پیش از ظهور زرتشت در باورمندی مردمان آریایی نقش­داشته­اند. با ظهور زرتشت و بالیدن تفکر او در سروده­هایش گاهان به­شدت با آموزه­های جمشیدی که بارز­ترین مشخصه آن قربانی­گاو و نوشیدن هوم­سکرآور است مخالفت­می­شود. دو آموزه­­ای که در اسطوره­های آریایی مشخصه اصلی دیانت میترا است. شباهت جمشید و میترا به اندازه­ای بزرگ و مشخص است که پژوهشگر را وادار به این پرسش می­نماید، آیا می­توان شخصیت میترا و جمشید را در روایت‌های اسطوره­ای ودینی مردمان آریایی در قالب یک نماد فرض­کرد؟چگونه نمادهای میترایی که در اساطیر و روایت‌های کهن ایران باستان بیان شده است در نقش و نشان‌های تاق­بستان تجلی یافته­است؟ مقاله پیش رو در صدد است ضمن اثبات یکی بودن دو شخصیت میترا و جمشید و آشکار کردن روابط دو گفتمان مهری و زرتشتی در صورت بندی این دو اسطوره و تاثیر آن در پیدایش اسطوره آفرینش آریایی، بر اساس رویکرد تحلیلی و توصیفی؛ ایزد مهر و جمشید پیشدادی را در قالب اندیشه­های دینی و اسطوره­ای مورد بررسی و مطالعه و تطبیق قراردهد. بر این اساس میترا سه گونه در شخصیت جمشید متجلی­می­شود که هر کدام خویشکاری ویژه در جهان اسطوره آریایی را ترسیم نموده­است. اولین تجسم میترا در ایزدی است که گاو را قربانی می­کند و آفرینش اهورایی را آغازگر است. دومین نمود ایزد مهر در تجسم جمشیدی که چون ماه می‌درخشد، و تابان است و جهان اهورایی را از گزند اهریمن محفوظ می­دارد.سومین مرحله، در رستاخیز اهورایی، ایزدمیترا در قالب سوشیانت با اصلی­ترین آموزه­ جمشید، که همان قربانی کردن گاواست، بی­مرگی را به ارمغان می­آورد.</p> https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/191/187