مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 4 پیاپی 17 2025 12 22 The Legitimacy of the Safavid State and the Formation of Shi'a Religious Institutions مشروعیت دولت صفوی و شکل‌گیری نهادهای دینی شیعی 1 14 10.61838/kman.jspsich.304 FA نصرت خاتون علوی عضو هیات علمی گروه آموزشی تاریخ دانشگاه ولایت Journal Article 2024 08 11 Various components influence the formation of the culture of any nation or the followers of any religion. A comprehensive examination of the cultural history of any nation requires attention to all the causes and factors involved in the formation process of their cultural history. Among these causes and factors is the function of religion, which is considered one of the most influential elements in the cultural history of nations. In examining the Safavid rule, religion and its associated forces play a significant role. In fact, the government that Shah Ismail I established in 1501 was a religious government based on the existing religious indicators in society. The Safavid rulers managed to accelerate the process of forming their worldly power by relying on religious institutions. The role of religion in the formation, legitimization, continuity, and eventual decline of the Safavid state is entirely evident. Although the Safavid state was formed on the basis of religion and religious forces, the element of culture and its evolutionary course flourished significantly with the establishment and consolidation of the government. This study examines the role of religion and Shi'a Islam in the culture of Safavid-era Iran. The most significant achievement and finding of this work is the identification and analysis of some beliefs, rituals, institutions, and Shi'a symbols that had a positive role in shaping the culture of Iranians during this period. Thus, this text will explore the factors and subjects that influenced the social and cultural behavior and practices of Iranians during the Safavid era. مؤلفه‌های گوناگونی در شکل‌گیری فرهنگ هر ملت یا پیروان هر مذهبی مؤثر است. بررسی همه ‌جانبه تاریخ فرهنگی هر ملتی، نیازمند توجه به تمامی علل و عواملی است که در فرآیند شکل‌گیری تاریخ فرهنگی آن‌ها دخالت دارد. از جمله این علل و عوامل، توجه به کارکردهای دین و مذهب است که از مؤلفه‌های بسیار تأثیرگذار در تاریخ فرهنگی ملت‌ها به شمار می‌رود. در بررسی حکومت صفویان، مذهب و نیروهای وابسته به آن نقش عمده‌ای ایفا می‌کنند، در واقع حکومتی که شاه اسماعیل اول در 907 ه. ق تأسیس کرد، حکومتی مذهبی، بر پایه شاخص‌های دینی موجود در جامعه بود. حاکمان صفویه توانستند با اتکاء بر نهاد دین روند شکل‌گیری قدرت دنیوی خود را تسریع بخشند نقش دین و مذهب در شکل‌گیری، رسمی شدن، تداوم و استمرار و سرانجام فروپاشی دولت صفویه کامل نمایان است اگر چه دولت صفویه بر اساس مذهب و نیروهای وابسته مذهبی شکل گرفت اما عنصر فرهنگ و سیر تحولی آن با تشکیل حکومت و استواری آن رونق بالایی یافت. پژوهش حاضر با بررسی نقش دین و مذهب تشیع در فرهنگ ایران عصر صفوی پرداخته است. مهم‌ترین دستاورد و یافته این نوشته، شناسایی و تحلیل برخی از باورها، آیین‌ها، نهادها، و نمادهای شیعی است که در فرآیند شکل‌گیری فرهنگ ایرانیان این دوره، نقش و مثبتی داشته است. از این‌رو این نوشتار عوامل و موضوعاتی را بررسی خواهد کرد که در عملکرد و رفتار اجتماعی و فرهنگی ایرانیان عصر صفوی، تأثیرگذار بوده است.

https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/304/195