مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 4 پیاپی 16 1404 07 01 Examining Social Factors Affecting Ethnic Conflicts in Pilgrimage Travels (Case Study: Pilgrims from Razavi Khorasan Province) بررسی عوامل اجتماعی موثر بر اختلافات قومیتی در سفرهای زیارتی (مطالعه موردی: زائران استان خراسان رضوی) 10.61838/kman.jspsich.314 FA روح الله شاه ابراهیمی دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران منوچهر پهلوان استادیار گروه جامعه شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران ماجده قلی پور استادیار گروه جامعه شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران Journal Article 1403 08 05 <p>The objective of the present study is to examine the extent of the impact of each social factor on ethnic conflicts in pilgrimage caravans in Razavi Khorasan Province, which is an applied research study. The statistical population of this study consists of pilgrims from Hajj Tamattu, Umrah, and Atabat pilgrimage caravans of Razavi Khorasan Province who were dispatched between 2013 and the end of 2022. Cochran's formula was used to determine the sample size, resulting in a sample of 384 pilgrims. The method for collecting the required data for this study was fieldwork, including referring to documents, books, credible websites, and databases in both Persian and English, followed by the development of a questionnaire based on theoretical foundations and provided indicators, which was distributed among the target population to measure the impact of social factors on ethnic conflicts. Using correlation coefficients and regression analysis, the type and extent of the relationship between the main concepts of the research were determined, and the obtained results indicate that, in order, educational, individual (background), cultural, service, and environmental factors influence the increase or decrease of ethnic conflicts among pilgrims. The findings from the analysis of the research data indicate that the influence of independent variables on the dependent variable (ethnic conflicts) is, in order, environmental factors, cultural factors, educational factors, service factors, and individual (background) factors, with environmental and cultural factors having a significantly greater impact on ethnic conflicts among pilgrimage caravan pilgrims compared to other factors. Among the sub-components of the independent variables, components related to the place of residence of the pilgrims, such as welfare facilities, economic development, sufficient income, modernization, urbanization, and cultural, religious, and political figures, have the highest and lowest impact on ethnic conflicts. This demonstrates that citizens’ access to material and economic facilities, especially sufficient income in their living environment, plays an effective role in reducing ethnic conflicts during pilgrimage travels. Furthermore, components such as religious sensitivities, traditions, dialect, ethnocentrism, and law-abidance affect ethnic conflicts, indicating that respect for the sacred, traditions, customs, and other ethnic features significantly reduces ethnic conflicts. Additionally, components such as the training of agency staff, pilgrim education, and public education (through radio, television, press, etc.) enhance pilgrims’ awareness levels and increase tolerance and accommodation with fellow travelers. Components such as the pilgrims’ accommodation, food diversity, service personnel, service provision according to contracts, and travel duration management, particularly during Hajj Tamattu, reduce ethnic conflicts among pilgrims. Finally, components such as gender, age, education level, occupation, and marital status of the pilgrims also affect the increase or decrease of ethnic conflicts.</p> <p>هدف پژوهش حاضر بررسی میزان اثرگذاری هر یک از عوامل اجتماعی بر اختلافات قومیتی در کاروان‌های زیارتی استان خراسان‌رضوی است که جزء‎‎ پژوهش‌های ‎کاربردی‎ ‎می‌باشد. جامعه آماری این پژوهش، زائران کاروان‌های حج تمتع، عمره و عتبات عالیات استان خراسان‌رضوی است که طی سال­های 1392 تا پایان سال 1401 اعزام شده‌اند. برای تعیین میزان نمونه تحقیق از فرمول کوکران استفاده شده که تعداد 384 نفر از زائران می‌باشند. روش جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز برای این پژوهش به صورت روش میدانی یعنی مراجعه‎ ‎به‎ ‎اسناد‎ ‎و‎ ‎مدارک،‎ ‎کتب،‎ ‎سایت‌ها‎ ‎و‎ ‎پایگاه‌های‎ ‎داده معتبر‎ اعم از فارسی و انگلیسی و سپس با استفاده از مبانی نظری و شاخص‌های ارائه شده به تدوین پرسشنامه و توزیع آن بین جامعه هدف جهت سنجش میزان تاثیر عوامل اجتماعی بر اختلافات قومیتی پرداخته شده است. با استفاده از ضریب همبستگی و تحلیل رگرسیون، نوع و میزان ارتباط میان مفاهیم اصلی تحقیق مشخص می‌گردد که نتایج حاصله نشان می­دهد به ترتیب؛ عوامل آموزشی، فردی (زمینه‌ای)، فرهنگی، خدماتی، محیطی بر افزایش یا کاهش اختلافات قومیتی در میان زائران اثرگذار هستند.<strong> </strong>در این راستا یافته­های ناشی از تحلیل داده­های پژوهش نشان­دهنده این واقعیت است که میزان اثرگذاری متغیرهای مستقل بر متغیر وابسته (اختلافات قومیتی) به ترتیب عوامل محیطی، عوامل فرهنگی، عوامل آموزشی، عوامل خدماتی و عوامل فردی (زمینه­ای) هستند و عوامل محیطی و فرهنگی با اختلاف زیاد نسبت به سایر عوامل بیشترین اثرگذاری را بر اختلافات قومیتی بین زائران کاروان­های زیارتی دارند. در میان مولفه­های زیرگروه متغیرهای مستقل، مولفه‌های مربوط به محل زندگی زائران مانند امکانات رفاهی، توسعه اقتصادی، درآمد کافی، مدرنیزه بودن، شهرنشینی و مشاهیر فرهنگی، مذهبی و سیاسی، بیشترین و کمترین اثرگذاری را بر اختلافات قومیتی دارند که نشان می‌دهد؛ برخورداری شهروندان از امکانات مادی و اقتصادی به ویژه درآمد کافی در محیط زندگی­شان، نقش موثری در کاهش اختلافات قومیتی در طول سفر زیارتی دارد و مولفه­هائی چون حساسیت­های مذهبی، سنت­ها، گویش، قوم­مداری و قانون­مداری بر اختلافات قومیتی اثرگذارند که نشان می­دهد؛ احترام به مقدسات، سنت­ها، آداب و رسوم و سایر ویژگی­های اقوام دیگر، در کاهش اختلافات قومیتی اثر محسوسی دارد. در این میان مولفه­هائی مانند آموزش نیروهای کارگزاری، آموزش زائران، آموزش همگانی (صداوسیما، مطبوعات و...)، موجب ارتقای سطح آگاهی زائران و افزایش تحمل و مدارای با همسفران است. مولفه­هائی مانند محل اسکان زائر، تنوع غذایی، نیروهای خدماتی، ارائه خدمات طبق قرارداد و مدت زمان سفر، محل اسکان، تغذیه، نیروهای خدماتی آموزش دیده، ارائه خدمات رفاهی بر اساس قرارداد سفر و مدیریت مدت زمان سفر به خصوص در سفرهای حج تمتع، موجب کاهش اختلافات قومیتی بین زائران می­شود و نهایتاً مولفه‌های جنسیت، سن، تحصیلات، شغل و تاهل زائران نیز بر افزایش یا کاهش اختلافات قومیتی تاثیر دارند.</p> https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/314/328