مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 4 پیاپی 16 1404 07 01 Examining the Role of the Public Sphere and Civil Society in the Political Development of Contemporary Iran بررسی نقش حوزه عمومی و جامعه مدنی در توسعه سیاسی ایران معاصر 1 21 10.61838/kman.jspsich.377 FA سید قاسم موسوی گروه جامعه شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران منوچهر پهلوان استادیار گروه جامعه شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران علی رحمانی فیروزجاه دانشیار گروه جامعه شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران Journal Article 1403/10/02 <p>Concepts such as the public sphere, civil society, and political development are among the significant topics that have attracted the attention of scholars and researchers in the field of social sciences in recent decades. The public sphere serves as a space for the free and equal participation of all citizens in dialogue within a democratic society, closely overlapping with civil society. When strengthened and integrated, the public sphere can provide the practical framework for the organized activities of political institutions, political parties, and voluntary associations independent of the state. Within an open and critical society with an emancipatory nature, it can facilitate the realization of political freedoms and the fundamental rights of citizens. The formation and evolution of the public sphere and civil society in different historical periods, and their role in the political development of contemporary Iran, have been marked by significant fluctuations. A pivotal moment in their emergence and organization in the country's modern history was during the Constitutional Revolution. However, throughout the tumultuous reigns of the first and second Pahlavi dynasties, despite the relative increase in literacy, the emergence of new middle classes, and the rise of political groupings with diverse ideological orientations, the dominance of a unilateral political structure—prioritizing Western modernity and economic and social modernization—impeded their success. The ensuing struggles and confrontations culminated in the Islamic Revolution of 1979. Ultimately, despite the emergence of diverse networks of political and social groups in the decades following the revolution, civil society in Iran has yet to develop into a dynamic and influential social force. This article aims to determine the levels of relationship between the public sphere and civil society in relation to political development. The present study employs a descriptive-analytical approach, utilizing documentary and library-based data collection methods. The research background and theoretical foundations indicate a close interrelation between the public sphere, civil society, and political development. In other words, the findings suggest that factors such as the presence of an open political environment, a critical society engaged in free dialogue, independent institutions separate from the state, voluntary associations, and the protection of private spheres—by attributing meaning to the fundamental rights of citizens—impact political development. Practical engagement with these indicators can pave the way for the advancement of political development in Iran.</p> <p>مفاهیمی چون حوزه عمومی، جامعه مدنی و توسعه سیاسی از جمله موضوعات مهمی می­باشند که در دهه­های اخیر مورد توجه بسیاری اصحاب فکر و اندیشه و محققین حوزه علوم اجتماعی قرار گرفته است. حوزه عمومی عرصه حضور و مشارکت آزادانه و برابر همه شهروندان برای گفتگو در جامعه­ای دموکراتیک است که قرابت و همپوشانی نزدیکی با جامعه­ی مدنی دارد و در صورت رشد و انسجام­بخشی می­تواند زمینه عینی فعالیت سازمان­یافته­ی نهادهای سیاسی، احزاب و انجمن­های داوطلبانه و مستقل از دولت را به همراه داشته باشد و در ذیل جامعه­ای باز و انتقادی با ماهیتی رهایی­بخش در تحقق آزادی­های سیاسی و حقوق اساسی شهروندان عمل کند. امکان شکل­گیری حوزه عمومی و جامعه مدنی در طی ادوار تاریخی و جریان گرفتن آن در توسعه سیاسی ایران معاصر، همواره با فراز و نشیب­های زیادی همراه بوده است. نقطه عطف شکل­گیری و سازمان­یابی آن در تاریخ معاصر کشور، در اثنای انقلاب مشروطه بود در طی دوران پر حوادث پهلوی اول و دوم، علی­رغم رشد نسبی سواد و پیدایش طقات متوسط جدید و گروه­گرایی­های سیاسی با مرام­های فکری مختلف و از دیگر سو، به دلیل قرار گرفتن در یک ساخت سیاسی یک­جانبه آن هم با اولویت مدرنیته غربی و نوسازی­های اقتتصادی و اجتماعی توفیقی پیدا نکرد. کشاکش­ها و تقابل­هایی که حاصل آن انقلاب اسلامی سال 1357 بود. سرانجام در ده­های پس از انقلاب با وجود شبکه­های متنوع از گروه­های سیاسی و اجتماعی، باز هم جامعه مدنی در ایران نتوانست به یک قدرت اجتماعی پویا و تاثیرگذاری تبدیل شود.  سعی ما در این مقاله تعیین سطوح رابطه میان حوزه­ عمومی و جامعه مدنی بر توسعه سیاسی است. پژوهش حاضر به شیوه توصیفی و تحلیلی و با گردآوری اطلاعات اسنادی و کتابخانه­ای تدوین گردیده است. پیشینه­های تحقیق و بنیادهای تئوریگی، حکایت از ارتباط تنگاتنگ حوزه عمومی و جامعه مدنی با توسعه سیاسی دارد. به عبارتی نتایج حاصل از این یافته­ها بیان­گر رابطه و تاثیر عواملی چون: وجود فضای باز سیاسی، جامعه­ی انتقادی با گفتگوی آزاد، نهادهای مستقل از دولت و انجمن­های داوطلبانه و حفظ حریم خصوصی با معنا بخشیدن به حقوق اساسی شهروندان بر توسعه سیاسی است شاخص­هایی که اهتمام عملی به آن می­تواند زمینه­ها و مسیر تکامل توسعه سیاسی در ایران را هموار سازد.</p> https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/377/492