مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 3 پیاپی 12 2025 02 15 The Kayanians: From Myth to Reality کیانیان از اسطوره تا واقعیت 190 202 10.61838/kman.jspsich.3.4.11 FA فاطمه معروفخانی دانشجوی دکتری، گروه تاریخ، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران مسعود محمدی استادیار، گروه تاریخ، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران جواد سخا استادیار، گروه تاریخ، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران Journal Article 2024 01 02 <div class="lRu31" dir="ltr"> <p>The aim of this study was to analyze the historical status of the Kayanian dynasty through a descriptive-analytical method, using primary sources and research references. In general, the past of great and ancient nations can be divided into three stages: 1) the mythical stage, 2) the epic stage, and 3) the historical stage. Accordingly, Iranian historians have also classified the pre-Islamic history of Iran into four periods: 1) the Pishdadian dynasty, 2) the Kayanian dynasty, 3) the Parthian dynasty, and 4) the Sassanian dynasty. Another classification, which has been commonly used for about two hundred years, divides the history of Iran into four periods: 1) the Median period, 2) the Achaemenid period, 3) the Seleucid and Parthian period, and 4) the Sassanian period. There is no doubt regarding the mythical nature of the Pishdadian dynasty, but the status of the Kayanian dynasty is different, leading to disagreements among scholars. Some foreign and domestic researchers consider the Kayanians entirely mythical. Others divide the Kayanian rule into two parts, considering the period from Kai Kobad to the end of Kai Khosrow's reign as the epic stage and the period from Vishtasp to Dara as the historical period of the Kayanians. However, some researchers equate Vishtasp of the Kayanian dynasty with Hystaspes of the Achaemenid dynasty and consider the last Kayanian kings as contemporaneous with the early Achaemenid kings. In contrast, others view the Kayanian dynasty as an independent ruling entity that governed eastern Iran before the Medes and Achaemenids. Therefore, whether the Kayanian dynasty is mythical or historical is the main question of this research.</p> </div> <p>هدف از این پژوهش این بود که باروش تحلیلی و توصیفی و با استفاده ازمنابع اصلی و مآخذ تحقیقاتی جایگاه تاریخی کیانیان را واکاوی کند. بطور کلی می‌توان گفت گذشتۀ ملت‌های بزرگ و قدیمی دارای سه مرحله است که به ترتیب عبارتند از 1- مرحله افسانه‌ای 2- مرحله حماسی 3- مرحله تاریخی. بر این اساس، مورخان ایرانی نیز در یک تقسیم‌بندی تاریخ ایران پیش از اسلام را به چهار دوره 1- پیشدادیان 2- کیانیان 3- اشکانیان و 4- ساسانیان تقسیم کرده‌اند و در تقسیم‌بندی دیگری که از حدود دویست سال پیش معمول شده تاریخ ایران به چهار دوره 1- ماد 2- هخامنشی 3- سلوکی و اشکانی 4- ساسانی تقسیم نموده‌اند. در افسانه‌ای (اسطوره‌ای) بودن پیشدادیان تردیدی نیست، ولی وضعیت کیانیان متفاوت است؛ بطوریکه موجب اختلاف‌نظر محققین شده است. گروهی از محققین خارجی و داخلی کیانیان را اساساً یک سلسله اسطوره تلقی می‌کنند. برخی دیگر، حکومت کیانی را به دو بخش تقسیم می‌کنند و بخش اول را از کیقباد تا پایان حکومت کیخسرو دوره حماسی و ازکی گشتاشب تا دارا را دوره تاریخیِ کیانیان تلقی کرده‌اند. با این تفاوت که برخی از محققین گشتاسب کیانی را معادل ویشتاسب هخامنشی دانسته و آخرین شاهان کیانی برابر اولین پادشاهان هخامنشی می‌دانند؛ در مقابل برخی دیگر سلسله کیانیان را حکومتی مستقل می‌دانند که قبل از مادها و هخامنشان در شرق ایران حکومت می‌کردند. بنابراین، اینکه کیانیان سلسله‌ای اسطوره‌ای هستند یا تاریخی مهمترین مساله این پژوهش است.</p> https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/399/320