مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 3 پیاپی 13 2025 03 18 The Religious and Political Approach of Shah Abbas I Safavid in Dealing with Sunnis رویکرد مذهبی و سیاسی شاه عباس اول صفوی در مواجه با اهل سنت 272 284 10.61838/kman.jspsich.3.5.15 FA موسی کوثری دمیرچی دانشجوی دکتری ، گروه تاریخ، واحد محلات، دانشگاه آزاد اسلامی، محلات، ایران. امیرتیمور رفیعی استادیار گروه تاریخ، واحد محلات، دانشگاه آزاد اسلامی، محلات، ایران سید حسن قریشی کرین دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2024 10 12 The rise of the Safavid dynasty, founded on Shiite ideology, posed a direct challenge to the Sunni Ottoman Empire, which found the presence of this emerging power intolerable. Consequently, the Ottomans launched full-scale opposition against it. The issuance of fatwas declaring Shiites as deserving of death by Ottoman jurists and sultans, in response to the cursing of Sunni sanctities and the ensuing violence by Qizilbash Sufis and Safavid kings, significantly hindered the establishment of a stable and unifying government in Iran. Sunni neighbors, through repeated attacks on border regions and by enlisting discontented Sunnis within the country, frequently invaded Iran and contributed to internal instability. In this context, the emergence of Abbas I—a powerful monarch intent on reclaiming lost Iranian territories—marked a pivotal turn. With a policy of religious tolerance amid sensitive sectarian circumstances, he sought to utilize the potential of various ethnic and religious groups within the country to ensure national security and development. To this end, he not only curtailed the influence of Tabarra’iyan alongside the Qalandariyya and Qizilbash, who were notorious for incitement and sectarian discord, but also incorporated Sunnis into the military and assigned them official responsibilities. Furthermore, he drew upon the expertise of moderate Shiite scholars, thus employing a strategy of balance and moderation in national governance. روی کار آمدن سلسله صفویه با اندیشه‌های شیعی، خط و نشانی بود بر سلطنت سنی مذهب عثمانی که در واقع تحمل این حکومت نوظهور را نداشت، بنابراین به تمام قدّ، به مقابله با آن پرداخت، فتاوای مهدور الدم بودن شیعیان از سوی مفتیان و سلاطین عثمانی و متقابلا لعن مقدسات اهل‎‌سنت وجنگ و خونریزی از جانب قزلباشان صوفی و شاهان صفویه، کار را برای تشکیل یک حکومت باثبات و وحدت آفرین در ایران با سختی مواجه نمود. همسایگان سنی مذهب با حملات مکرر به مناطق مرزی با جلب برخی از سنیان ناراضی داخل کشور، ایران را مورد هجوم خود قرار داده و موجبات ناامنی را فراهم می‌نمودند، در این راستا ظهور عباس اول که شاهی مقتدر و به دنبال بازپس گیری مناطق از دست رفته ایران بود با نگاه مسامحه‌آمیز خود نسبت به ادیان و مذاهب و در شرایط حساس مذهبی، چاره کار را برای امنیت و توسعه کشور، بهره برداری از ظرفیت اقوام و مذاهب داخل کشور دید، بنابراین وی علاوه بر محدود کردن تبرائیان با قلندریان و قزلباشان که در فتنه اندازی و اختلاف افکنی شهره بودند، برخورد نمود و از ظرفیت اهل‌سنت در سپاه استفاده و آنان را مسئولیت پذیر نمود و همچنین از دانشمندان معتدل شیعی نیز بهره برد و در واقع تعادل و توازن را در مدیریت کشور به کار بست.

https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/441/409