مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 4 پیاپی 17 1404 10 01 The Impact of Iran’s Political Developments on the Formation and Dissolution of the National Resistance Movement تاثیر تحولات سیاسی ایران بر تأسیس و انحلال نهضت مقاومت ملی 1 18 10.61838/kman.jspsich.470 FA فرهاد بابائی گروه تاریخ، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران علی اکبر خدری زاده گروه تاریخ، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران محمد کلهر گروه تاریخ، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404 02 12 <p>Following the August 19, 1953 coup d’état and the fall of Dr. Mohammad Mossadegh’s national government, Iran's political sphere entered a period marked by intense repression and severe restrictions on party activity and nationalist movements. With the shutdown of the National Front of Iran and the establishment of SAVAK, the space for political engagement drastically shrank, and nationalist parties were effectively stripped of the ability to participate publicly. Under these circumstances, some nationalist leaders were arrested, while others clandestinely laid the foundation for the National Resistance Movement. This movement, through secret meetings, the printing and dissemination of statements, and efforts to mobilize nationalist and religious forces, aimed to preserve the achievements of the oil nationalization movement and to restore national governance. The National Resistance Movement sought to oppose puppet regimes and foreign domination by uniting various political and religious forces around the axis of resistance against the coup and authoritarianism. However, mounting political pressure, widespread repression, and structural transformations within the power apparatus gradually led to the dissolution of the movement and the emergence of the Second National Front. This study examines the impact of Iran’s political developments on the establishment, operation, and dissolution of the National Resistance Movement. It analyzes the role these developments played in the continuity of national struggles and the formation of subsequent political currents. Additionally, the article explores the functions of nationalist parties and their modes of interaction, while also tracing the roots of the political and social failures of this era. It demonstrates how the suppression of nationalist parties and organizations during the reign of Mohammad Reza Pahlavi paved the way for the rise of powerful opposition forces within Iranian society.</p> <p>پس از وقوع کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و سقوط دولت ملی دکتر محمد مصدق، فضای سیاسی ایران به دوره‌ای از سرکوب و محدودیت شدید برای فعالیت احزاب و نیروهای ملی‌گرا وارد شد. با تعطیلی جبهه ملی ایران و تشکیل ساواک، عرصه فعالیت سیاسی به شدت تنگ گردید و احزاب ملی‌گرا عملاً امکان حضور علنی را از دست دادند. در چنین شرایطی، برخی رهبران ملی‌گرا دستگیر شدند و گروهی دیگر به صورت مخفیانه نهضت مقاومت ملی را پایه‌گذاری کردند. این نهضت با برگزاری جلسات پنهانی، چاپ و انتشار اعلامیه‌ها و تلاش برای بسیج نیروهای ملی و مذهبی، کوشید تا دستاوردهای نهضت ملی شدن نفت را حفظ و حکومت ملی را بازگرداند. نهضت مقاومت ملی با هدف مقابله با رژیم‌های دست‌نشانده و سلطه خارجی، نیروهای مختلف سیاسی و مذهبی را حول محور مبارزه علیه کودتا و استبداد متحد ساخت. با این حال، فشارهای سیاسی، سرکوب‌های گسترده و تحولات ساختاری در ساختار قدرت، به تدریج منجر به انحلال این نهضت و ظهور جبهه ملی دوم گردید. این پژوهش به بررسی تأثیر تحولات سیاسی ایران بر تأسیس، عملکرد و انحلال نهضت مقاومت ملی می‌پردازد و نقش این تحولات را در تداوم مبارزات ملی و شکل‌گیری جریان‌های سیاسی بعدی تحلیل می‌کند. همچنین، ضمن معرفی کارکرد احزاب ملی‌گرا و نحوه تعامل آن‌ها با یکدیگر، به ریشه‌یابی ناکامی‌های سیاسی و اجتماعی این دوره می‌پردازد و نشان می‌دهد که سرکوب احزاب و سازمان‌های ملی‌گرا در دوره پهلوی دوم، زمینه‌ساز شکل‌گیری نیروهای مخالف پرقدرت در جامعه شد.</p> https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/470/441