مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 5 پیاپی 18 1405 03 01 Iranians’ Views of Russians and the English before the Nineteenth Century: From Suspicion to Admiration نگاه ایرانیان به روس‌ها و انگلیسی‌ها پیش از قرن نوزدهم؛ از بدگمانی تا تحسین 1 17 10.61838/kman.jspsich.546 FA زهرا قلاوند استادیار، گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 1404/10/01 <p>This article examines Iranian perceptions of Russians and the English before the nineteenth century and argues that these perceptions were neither entirely hostile nor simply admiring. Rather, they developed within a spectrum of suspicion, caution, pragmatism, curiosity, and selective admiration. Before the Russo-Iranian wars, imposed treaties, and intensified Anglo-Russian imperial rivalry transformed Iranian political consciousness in the nineteenth century, Iranian experiences of these two powers were shaped mainly through trade, diplomacy, border contacts, maritime presence, commodity exchange, missionary activity, and courtly relations. Russians entered Iranian perception primarily through the northern frontier, the Caucasus, the Caspian Sea, and overland commerce, and gradually became associated with military power, border anxiety, and territorial expansion. By contrast, the English were known largely through the Persian Gulf, navigation, the East India Company, maritime trade, and rivalry with the Portuguese; their image was connected to commercial skill, technical capacity, naval power, and economic influence. The findings indicate that Iranian suspicion toward both powers derived from religious difference, cultural distance, political anxiety, commercial competition, and awareness of their military and economic capabilities. Yet these same capabilities also generated admiration and selective attention. Iranians distrusted foreign intentions, but they also recognized English maritime strength, Russian military organization, European goods, commercial methods, and diplomatic skill. The article concludes that the pre-nineteenth-century period was a formative stage in the emergence of a dual Iranian mentality toward Russians and the English. These powers were viewed simultaneously as useful and dangerous, impressive and suspect, culturally distant yet practically significant. This dual perception later became one of the major foundations of nineteenth-century Iranian political and historical thought, especially as Russian expansion and British influence became increasingly central to Iran’s foreign relations.</p> <p>این مقاله به بررسی نگاه ایرانیان به روس‌ها و انگلیسی‌ها پیش از قرن نوزدهم می‌پردازد و نشان می‌دهد که این نگاه نه کاملاً خصمانه بود و نه صرفاً تحسین‌آمیز، بلکه در طیفی میان بدگمانی، احتیاط، مصلحت‌سنجی، کنجکاوی و تحسین شکل می‌گرفت. پیش از آنکه جنگ‌های ایران و روس، قراردادهای تحمیلی و رقابت استعماری روسیه و انگلستان در قرن نوزدهم ذهنیت ایرانیان را دگرگون کند، تجربه ایرانیان از این دو قدرت بیشتر از راه تجارت، دیپلماسی، تماس‌های مرزی، حضور دریایی، مبادله کالا، مأموریت‌های مذهبی و روابط درباری شکل گرفته بود. روس‌ها عمدتاً از مسیر شمال، قفقاز، دریای خزر و تجارت زمینی در ذهن ایرانیان ظاهر شدند و به‌تدریج با مفاهیمی چون قدرت نظامی، تهدید مرزی و گسترش سرزمینی پیوند خوردند. در مقابل، انگلیسی‌ها بیشتر از راه خلیج فارس، کشتی‌رانی، کمپانی هند شرقی، تجارت دریایی و رقابت با پرتغالی‌ها شناخته شدند و تصویر آنان با مهارت بازرگانی، توان فنی، قدرت دریایی و نفوذ اقتصادی همراه بود. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که بدگمانی ایرانیان نسبت به این دو قدرت از تفاوت دینی، فاصله فرهنگی، نگرانی سیاسی، رقابت تجاری و آگاهی از توان نظامی و اقتصادی آنان سرچشمه می‌گرفت. با این حال، همین توانایی‌ها زمینه تحسین و توجه گزینشی ایرانیان را نیز فراهم می‌کرد. ایرانیان در عین بی‌اعتمادی به نیت بیگانگان، از قدرت دریایی انگلیسی‌ها، سازمان نظامی روس‌ها، کالاهای اروپایی، روش‌های تجاری و مهارت‌های دیپلماتیک آنان آگاه بودند. مقاله نتیجه می‌گیرد که دوره پیش از قرن نوزدهم مرحله شکل‌گیری ذهنیت دوگانه ایرانیان نسبت به روس‌ها و انگلیسی‌ها بود؛ ذهنیتی که بعدها در قرن نوزدهم به یکی از محورهای مهم اندیشه سیاسی و تاریخی ایران تبدیل شد.</p> https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/546/587