مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 3 پیاپی 12 1405 06 01 The Role of Women in the Spread of Superstition in Qajar-Era Iran نقش زنان در گسترش خرافات در ايران عصر قاجار 1 16 FA عیدی‌محمد طرقی گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران سهیلا ترابی فارسانی گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران فيض‌الله بوشاسب گوشه گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران Journal Article 1405 01 05 <p>Superstition—or, as Dehkhoda defines it, “pleasant but incoherent utterances”—has long provided refuge for human beings wearied by calamity and hardship. Pleasant fantasies and false hopes may have served as a balm for human suffering. In this regard, Iranians, like other peoples and nations, tended to turn toward the supernatural whenever they were unable to identify the natural causes of events. Governments also played a major role in linking the economic and social lives of the Iranian people to supernatural concepts. Owing to its need to restore order and consolidate its authority, the Qajar government increasingly aligned itself with religious discourse, particularly its popular form. Consequently, this form of popular religion rapidly spread among the population, especially among women during the Qajar period. The restrictions and deprivations historically imposed on Iranian women, together with the ignorance and illiteracy resulting from their seclusion within the confines of the andaruni and the monotony of everyday life, made this segment of society more susceptible than others to superstitious beliefs. Moreover, an unstable life and the absence of a secure and appropriate position within the family compelled Iranian women to grasp at any means that promised even a small measure of peace and reassurance. The present study aims to examine and analyze the role of women in the spread of superstition in Qajar-era Iran. To achieve this objective, popular religion, superstition, and the status of women during the Qajar period were investigated, after which cases related to women’s superstitious practices were analyzed. Data were collected through library research, and the study was conducted using a descriptive-analytical approach within the framework of historical research. The findings indicate that the social conditions governing women’s lives and their lack of access to education contributed to the further expansion of superstitious beliefs and their deep penetration into the physical and psychological dimensions of Iranian women’s lives during the Qajar era.</p> <p>خرافات يا آن‌گونه كه دهخدا معنا مي‌كند «سخنان خوش پريشان» از ديرباز انسانِ خسته از بلا و گرفتاري را در پناه خود قرار داده است. تخيلات و اميدهاي واهيِ خوشايند شايد مرهمي بر زخم‌هاي آدميان بوده و در اين ميان، ايرانيان نيز هم‌چون ساير اقوام و ملل در جايي كه نمي‌توانستند علل طبيعي حوادث را دريابند به ماوراء طبيعت گرايش پيدا مي‌كردند. حكومت‌ها نيز در گره‌زدن زندگي اقتصادي، اجتماعي مردم ايران به مفاهيم ماوراءالطبيعه نقش بسياري داشتند و حكومت قاجار به سبب نياز به احياي نظم و تثبيت اقتدار هرچه بيشتر به گفتمان مذهبي و به‌خصوص شكل عاميانة آن نزديك شد و به سرعت اين شكل از دين عاميانه بين مردم و به‌خصوص زنان دورة قاجار گسترش يافت. محدوديت‌ها و محروميت‌هاي زن ايراني در طول تاريخ و جهل و بي‌سوادي ناشي از همين عزلت‌گزيني‌ها در حصار اندروني و تكرار زندگي روزمره اين بخش از جامعه را بيشتر از سايرين در معرض گرايش به خرافات قرار داده بود. علاوه‌بر آن زندگي متزلزل و عدم تثبيت جايگاه مناسب در خانواده، زن ايراني را وادار به چنگ زدن به هر ريسماني مي‌كرد كه نويد اندكي آرامش براي او به همراه داشته باشد. هدف پژوهش حاضر بررسي و تحليل نقش زنان در گسترش خرافات در ايران عصر قاجار مي‌باشد كه براي رسيدن به اين هدف دين عاميانه و خرافات و هم‌چنين وضعيت زنان در دورة قاجار كنكاش شده است و سپس موارد مرتبط با مسائل خرافي زنان تجزيه و تحليل شده است. روش گردآوري اطلاعات كتابخانه‌اي و نگارش پژوهش به شيوه توصيفي-تحليلي و روش تحقيق نيز از جمله تحقيقات تاريخي مي‌باشد. حاصل پژوهش حاضر نيز گوياي اين است كه شرايط اجتماعي حاكم بر زندگي زنان و عدم دسترسي به آموزش باعث گسترده شدن هرچه بيشتر اعتقادات خرافي و نفوذ آن در لايه‌هاي عميق جسم و روح زن ايراني عصر قاجار بوده است.</p> https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/550/616