مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران در دست انتشار 1405 07 01 An Analysis of Power Relations and Popular Culture in the Safavid Era: A Case Study of Nowruz Carnivals واکاوی مناسبات قدرت و فرهنگ عامه در عصر صفوی؛ مطالعه موردی کارناوال‌های نوروزی 1 17 10.61838/kman.jspsich.555 FA فاطمه قلاوند استادیار، گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 1404 11 04 <p>This article examines the relationship between power and popular culture in the Safavid era through a case study of Nowruz carnivals. It argues that Nowruz in this period was not merely a calendrical, domestic, or inherited Iranian festival, but a social, ritual, and political arena in which authority was represented, negotiated, softened, and reproduced. The Safavid state, relying on the combination of Iranian kingship, official Shiism, courtly ceremony, and the organization of urban space, used Nowruz as an opportunity to display royal magnificence, renew political loyalty, regulate social hierarchy, and connect Iranian cultural memory with Shiite legitimacy. At the same time, popular culture did not play a passive role in this process. Ordinary people, guilds, markets, neighborhoods, musicians, performers, and families gave social vitality to the festival through public participation, visits, new clothing, gift exchange, ritual consumption, collective joy, and festive presence in urban spaces. The findings show that Nowruz carnivals created a temporary and controlled suspension of everyday order. This suspension allowed for the experience of joy, social interaction, bodily display, sound, movement, and public participation, without necessarily leading to the complete rejection of political order. From this perspective, Safavid Nowruz should be understood as a multilayered field in which royal power, official religion, Iranian tradition, and everyday social life intersected. The article concludes that power in the Safavid period was not exercised only through institutions, commands, military force, or coercion. It was also reproduced through ritual, celebration, urban space, embodied performance, music, gift exchange, and collective memory. Therefore, the study of Nowruz carnivals provides a valuable perspective for understanding how early modern Iranian political authority operated through both official ceremony and the participatory energies of popular culture.</p> <p>این مقاله به واکاوی مناسبات قدرت و فرهنگ عامه در عصر صفوی با تمرکز بر کارناوال‌های نوروزی می‌پردازد و می‌کوشد نشان دهد که نوروز در این دوره صرفاً یک جشن تقویمی، خانوادگی یا بازمانده‌ای از سنت‌های کهن ایرانی نبود، بلکه به صحنه‌ای اجتماعی، آیینی و سیاسی برای بازنمایی، مذاکره و بازتولید قدرت تبدیل شد. دولت صفوی با تکیه بر ترکیب سلطنت ایرانی، تشیع رسمی، آیین‌های درباری و سازمان‌دهی فضاهای شهری، از نوروز به‌عنوان فرصتی برای نمایش شکوه سلطنت، تجدید وفاداری سیاسی، سامان‌دهی سلسله‌مراتب اجتماعی و پیوند دادن هویت ایرانی با مشروعیت شیعی بهره گرفت. در مقابل، فرهنگ عامه نیز در این فرایند نقشی منفعل نداشت؛ مردم، اصناف، بازار، محله‌ها، موسیقی‌دانان، گروه‌های نمایشی و خانواده‌ها از طریق حضور در آیین‌های نوروزی، دیدوبازدید، پوشیدن لباس نو، هدیه‌دهی، مصرف آیینی، شادی جمعی و مشارکت در فضای عمومی، به این جشن معنا و حیات اجتماعی می‌بخشیدند. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که کارناوال‌های نوروزی نوعی تعلیق موقت و کنترل‌شده نظم روزمره ایجاد می‌کردند؛ تعلیقی که امکان تجربه شادی، اختلاط اجتماعی، نمایش بدن، صدا، حرکت و مشارکت عمومی را فراهم می‌ساخت، بی‌آنکه الزاماً به نفی کامل نظم سیاسی منجر شود. از این منظر، نوروز صفوی را باید میدانی چندلایه دانست که در آن قدرت سلطنتی، دین رسمی، فرهنگ ایرانی و زندگی روزمره مردم با یکدیگر تلاقی می‌یافتند. نتیجه مقاله بیانگر آن است که قدرت در عصر صفوی تنها از مسیر نهاد، فرمان و اجبار اعمال نمی‌شد، بلکه از طریق آیین، جشن، فضا، بدن، موسیقی، هدیه و حافظه جمعی نیز بازتولید می‌گردید.</p> https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/555/614