مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 5 تابستان 1405 1405 06 30 Explaining the Effects of Social, Cultural, and Political Factors on Economic Performance and Welfare in Iran تبیین تأثیر عوامل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی بر عملکرد اقتصادی و رفاه در ایران 1 35 FA کوروش مظفری دانشجوی دکتری، گروه علوم اجتماعی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران مسعود دارابی استادیار مجتمع دانشگاهی پدافند غیرعامل دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران افسانه ادریسی گروه جامعه‌شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1405 01 17 <p class="Abstract"><span lang="EN-GB" style="font-size: 9.0pt; line-height: 115%;">This study aimed to explain and empirically validate the effects of social, cultural, and political factors on welfare in Iran, with particular emphasis on the mediating role of economic performance and the development of an integrated model appropriate to the Iranian context. This applied study employed an exploratory sequential mixed-methods design within a pragmatic paradigm. In the qualitative phase, 20 senior economic managers, social welfare managers, government policymakers, and academic experts were selected purposively until theoretical saturation. Semi-structured interview data were analyzed through thematic analysis using NVivo, yielding 517 initial codes, 189 basic themes, 25 main categories, and five core themes. In the quantitative phase, 390 valid questionnaires were analyzed from a population of approximately 5,000 relevant managers, academics, researchers, experts, and specialists. A 126-item researcher-developed questionnaire measured social, cultural, and political factors, economic performance, and welfare. Content and construct validity were examined through expert assessment and confirmatory factor analysis, while reliability was evaluated using Cronbach’s alpha and construct reliability indices. Data were analyzed using SPSS and AMOS, and hypotheses were tested through structural equation modeling. Structural equation modeling demonstrated that social factors (β = 0.67), political factors (β = 0.59), and cultural factors (β = 0.52) exerted positive and statistically significant effects on economic performance, with social factors showing the strongest effect. Economic performance significantly predicted welfare (β = 0.81). Collectively, social, cultural, and political factors explained 73% of the variance in economic performance, while economic performance explained 66% of the variance in welfare. Significant indirect effects on welfare through economic performance were observed for social (β = 0.54), political (β = 0.48), and cultural factors (β = 0.42), confirming the mediating role of economic performance. Sustainable welfare in Iran depends on the coordinated strengthening of social capacities, development-oriented cultural orientations, effective political governance, and economic performance. The findings indicate that welfare should not be conceptualized solely as an outcome of economic policy; rather, it emerges from the systematic interaction of social, cultural, political, institutional, and economic infrastructures, with economic performance functioning as a central transmission mechanism.</span></p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین و اعتبارسنجی تجربی تأثیر عوامل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی بر رفاه در ایران، با تأکید بر نقش میانجی عملکرد اقتصادی و ارائه الگویی یکپارچه و متناسب با شرایط جامعه ایران انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته با طرح اکتشافی متوالی و مبتنی بر پارادایم عمل‌گرایی بود. در بخش کیفی، 20 نفر از مدیران ارشد اقتصادی، مدیران حوزه رفاه اجتماعی، سیاست‌گذاران دولتی و خبرگان دانشگاهی با روش نمونه‌گیری هدفمند و تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌های حاصل از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با روش تحلیل مضمون و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شد که به استخراج 517 کد اولیه، 189 مضمون پایه، 25 مقوله اصلی و پنج مضمون فراگیر انجامید. در بخش کمی، 390 پرسشنامه معتبر از میان جامعه‌ای حدود 5000 نفری تحلیل شد. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق‌ساخته 126 گویه‌ای بود. روایی ابزار با روایی صوری، محتوایی و تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن با آلفای کرونباخ و شاخص‌های پایایی سازه بررسی شد. داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS و AMOS و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج مدل ساختاری نشان داد عوامل اجتماعی با ضریب مسیر 0.67، عوامل سیاسی با ضریب 0.59 و عوامل فرهنگی با ضریب 0.52 تأثیر مثبت و معناداری بر عملکرد اقتصادی داشتند و عوامل اجتماعی بیشترین اثر را نشان دادند. همچنین، عملکرد اقتصادی با ضریب مسیر 0.81 تأثیر مثبت و معناداری بر رفاه داشت. عوامل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در مجموع 73 درصد از تغییرات عملکرد اقتصادی را تبیین کردند و عملکرد اقتصادی نیز 66 درصد از تغییرات رفاه را توضیح داد. اثرات غیرمستقیم عوامل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی بر رفاه از طریق عملکرد اقتصادی به‌ترتیب 0.54، 0.48 و 0.42 بود که نقش میانجی عملکرد اقتصادی را تأیید کرد. یافته‌ها نشان می‌دهد تحقق رفاه پایدار در ایران مستلزم تقویت هم‌زمان ظرفیت‌های اجتماعی، فرهنگ توسعه‌گرا، حکمرانی سیاسی توسعه‌گرا و عملکرد اقتصادی پایدار است. رفاه را نمی‌توان صرفاً پیامد سیاست‌های اقتصادی دانست، بلکه حاصل تعامل نظام‌مند زیرساخت‌های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، نهادی و اقتصادی است و عملکرد اقتصادی در این میان نقش سازوکار انتقالی اصلی را ایفا می‌کند.</p> https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/567/626