مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 5 پاییز ۱۴۰۵ 1405 08 01 Analysis and Evaluation of the Vulnerabilities of the Islamic Republic of Iran’s Defense-Security Strategy in Confronting Emerging Threats, 2021–2026 تحلیل و ارزیابی آسیب‌های راهبرد دفاعی ـ امنیتی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با تهدیدات نوین از ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ 1 21 FA حسین بهداروند دانشجوی دکتری، گروه روابط بین‌الملل، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. محمد ترابی گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران علی شیرخانی گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. Journal Article 1405 02 07 <p>The transformation of contemporary security threats has made traditional defense and security models, which were primarily centered on direct military threats and hard power, insufficient for addressing the complexity of the current strategic environment. Cyber threats, cognitive warfare, economic pressure, technological sanctions, biological threats, military applications of artificial intelligence, and hybrid warfare have created new challenges for the defense-security strategy of the Islamic Republic of Iran during the 2021–2026 period. This study aims to analyze and evaluate the major vulnerabilities of Iran’s defense-security strategy in confronting these emerging threats. Using a descriptive-analytical approach, the study examines structural, managerial, technological, human, and operational dimensions of the existing strategy and assesses the extent to which they correspond to the evolving characteristics of contemporary threats. The findings indicate that the primary challenge is not the absolute absence of defense capabilities or deterrence capacity, but rather a growing gap between the rapid transformation of the threat environment and the pace of adaptation in decision-making structures, technology, institutional coordination, and human resources. Weak interinstitutional coordination, the predominance of reactive rather than anticipatory approaches, vulnerabilities in selected cyber infrastructures, dependence on certain strategic technologies, insufficient integration among military, economic, cognitive, and cyber domains, and limited capacity for the integrated utilization of emerging technologies constitute the most significant strategic weaknesses. The study concludes that improving Iran’s defense-security strategy requires a transition toward an integrated, anticipatory, multilayered, data-driven, and resilient model capable of coordinating military, cyber, economic, cognitive, biological, and technological capacities within a coherent national security architecture.</p> <p>تحول ماهیت تهدیدات امنیتی در سال‌های اخیر موجب شده است که الگوهای سنتی دفاع و امنیت، که عمدتاً بر تهدیدات نظامی مستقیم و قدرت سخت متمرکز بودند، به‌تنهایی پاسخگوی محیط پیچیده و چندلایه کنونی نباشند. تهدیدات سایبری، جنگ شناختی، فشارهای اقتصادی، تحریم‌های فناوری، تهدیدات زیستی، کاربردهای نظامی هوش مصنوعی و جنگ ترکیبی، محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران را در دوره ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ با الزامات جدیدی مواجه کرده‌اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و ارزیابی مهم‌ترین آسیب‌های راهبرد دفاعی ـ امنیتی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با این تهدیدات انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی بوده و با تمرکز بر ابعاد ساختاری، مدیریتی، فناورانه، انسانی و عملیاتی راهبرد دفاعی ـ امنیتی، میزان انطباق آن با ماهیت متحول تهدیدات نوین بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مهم‌ترین مسئله، فقدان مطلق ظرفیت دفاعی یا بازدارندگی نیست، بلکه وجود شکاف میان سرعت تحول محیط تهدید و سرعت انطباق ساختارهای تصمیم‌گیری، فناوری، هماهنگی نهادی و منابع انسانی با این تحولات است. ضعف در هماهنگی میان نهادهای مسئول، غلبه رویکرد واکنشی بر رویکرد پیش‌نگر، آسیب‌پذیری برخی زیرساخت‌های سایبری، وابستگی در برخی فناوری‌های راهبردی، ناکافی بودن پیوند میان حوزه‌های نظامی، اقتصادی، شناختی و سایبری، و محدودیت در بهره‌برداری یکپارچه از فناوری‌های نوظهور از مهم‌ترین آسیب‌های شناسایی‌شده هستند. بر این اساس، ارتقای راهبرد دفاعی ـ امنیتی مستلزم حرکت به سوی الگویی یکپارچه، پیش‌نگر، چندلایه، داده‌محور و تاب‌آور است که بتواند ظرفیت‌های نظامی، سایبری، اقتصادی، شناختی، زیستی و فناورانه را در قالب یک معماری منسجم امنیت ملی هماهنگ سازد.</p> https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/587/637