مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 5 پیاپی 18 1405 03 20 The Transformation of Employment Discourse and Family Economic Relations in Iranian Cinema: A Discourse Analysis of 40 Prominent Films across Four Decades Following the Islamic Revolution تحول گفتمان اشتغال و مناسبات اقتصادی خانواده در سینمای ایران (تحلیل گفتمان 40 فیلم سینمایی شاخص 4 دهه پس از انقلاب اسلامی) 1 26 FA سارا مومنی دانشجوی دکتری، مدیریت رسانه، دانشکده مدیریت، دانشگاه علوم و تحقیقات، ایران، تهران علی‌اکبر فرهنگی استاد، گروه مدیریت رسانه، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران رزیتا سپهرنیا گروه مطالعات فرهنگی و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران فاطمه عزیزآبادی فراهانی گروه مدیریت فرهنگی و رسانه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران سیدمحسن بنی‌هاشمی گروه مدیریت فرهنگی و رسانه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404 10 01 <p>Iranian cinema constitutes one of the most significant domains for representing social transformations, providing a meaningful portrayal of the relationship between family and employment within the context of economic, cultural, and social change. The present study aimed to analyze the discourse surrounding family occupations in Iranian cinema through the examination of 40 prominent films produced across four decades—the 1980s, 1990s, 2000s, and 2010s. Films were selected on the basis of either receiving an award at the Fajr Film Festival in at least one of the categories of “Best Film,” “Best Director,” “Audience Choice Award,” “Best National Film,” and “Best Screenplay,” or ranking among the ten highest-grossing films of the respective year. The theoretical framework of the study was based on an integration of PDM operational discourse analysis and Fiske’s semiotic approach. Accordingly, at five levels of operational discourse analysis, textual as well as visual, verbal, and narrative signs associated with occupations and family economic relations were identified and analyzed, and the key elements, nodal signifiers, and discursive articulations characterizing each period were determined. The findings indicate that the representation of family occupations in Iranian cinema evolved from the discourse of “work as a social commitment and moral value” in the 1980s to the discourse of “cultural capital and economic instability” in the 1990s, followed by “the informal economy and class inequality” in the 2000s, and ultimately “the fragility of job security” in the 2010s.</p> <p>سینمای ایران یکی از مهم‎ترین عناصر بازنمایش تحولات اجتماعی است که تصویری معنادار از نسبت خانواده و اشتغال در بستر تغییرات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی ارائه می‌دهد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل گفتمان مشاغل خانواده در سینمای ایران، 40 فیلم شاخص 4 دهه 60،70، 80 و 90 را مطالعه و تحلیل کرده است. مبنای انتخاب آثار، دریافت جایزه از جشنواره فیلم فجر در حداقل یکی از بخش‌های «بهترین فیلم»، «بهترین کارگردانی»، «بهترین فیلم از نگاه تماشاگران»، «بهترین فیلم از نگاه ملی» و «بهترین فیلم‌نامه» یا حضور در ده فیلم پرفروش سال بوده است. چارچوب نظری پژوهش بر ترکیب تحلیل گفتمان عملیاتی پدام و نشانه‌شناسی فیسک استوار است؛ به‌گونه‌ای در 5 سطح تحلیل گفتمان عملیاتی، متن و نشانه‌های دیداری، گفتاری و روایی مرتبط با مشاغل و مناسبات اقتصادی خانواده استخراج و تحلیل شده و عناصر، دال‌های مرکزی و مفصل‌بندی‌های گفتمانی هر دوره شناسایی گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد تصویر مشاغل خانواده در سینمای ایران از گفتمان «کار به‌مثابه تعهد اجتماعی و ارزش اخلاقی» در دهه ۱۳۶۰، به گفتمان «سرمایه فرهنگی و ناپایداری اقتصادی» در دهه ۱۳۷۰، «اقتصاد غیررسمی و شکاف طبقاتی» در دهه ۱۳۸۰ و در نهایت «شکنندگی امنیت شغلی» در دهه ۱۳۹۰ تحول یافته است.</p> https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/593/640