بررسی تحولات جامعه و نهاد خانواده در گفتمان معاصر

چکیده

این پژوهش به بررسی تحولات نهاد خانواده در ایران، با تأکید بر تغییرات در دو سطح خرد و کلان، پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که خانواده ایرانی تحت تأثیر فرآیندهای مدرنیزاسیون، جهانی‌شدن و تحولات اقتصادی-اجتماعی، دچار تغییرات اساسی شده است. در سطح کلان، تغییر ساختار خانواده از شکل گسترده به هسته‌ای و کاهش نرخ باروری و ازدواج‌های خویشاوندی از مهم‌ترین تغییرات مشاهده شده است. در سطح خرد، تغییر در نگرش‌ها و تعاملات میان‌فردی اعضای خانواده، از جمله افزایش نقش زنان در تصمیم‌گیری‌های خانوادگی و تغییر نگرش نسبت به فرزندان به عنوان نیروی کار، قابل توجه است. همچنین، افزایش میزان طلاق و تأخیر در سن ازدواج نشان‌دهنده تغییرات عمده در الگوهای ازدواج و روابط زناشویی است. این تغییرات نشان‌دهنده روند جهانی فردگرایی و تغییر نقش‌های جنسیتی در خانواده‌های ایرانی است. نتایج این پژوهش با مطالعات پیشین همخوانی دارد و به درک بهتر از تحولات نهاد خانواده در ایران کمک می‌کند. پیشنهاد می‌شود که پژوهش‌های آتی به بررسی تأثیرات بلندمدت این تغییرات بر رفاه خانواده و انسجام اجتماعی در جامعه ایرانی بپردازند.