
دربارهی مجله
به اطلاع کلیه پژوهشگران، نویسندگان و مخاطبان محترم نشریه میرساند:
1) با توجه به موافقت کمیسیون نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، عنوان مجله از ابتدای سال 1403 از "مطالعات سیاسی-فرهنگی تاریخ ایران معاصر" به "مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران" تغییر یافته است. این تغییر با هدف بازتاب بهتر محتوای مقالات و پوشش گستردهتر مباحث مرتبط با تاریخ و فرهنگ ایران انجام شده است.
2) در راستای ارتقاء کیفیت خدمات و دستیابی به اهداف نمایهسازی در پایگاههای معتبر بینالمللی، سامانه نشریه از سیناوب به کیمنوب تغییر یافته است. لذا در صورتی که با نام کاربری و رمز عبور قبلی قادر به ورود به سامانه نیستید، لطفاً از گزینه "بازیابی رمز عبور" استفاده نمایید. در صورت عدم موفقیت در بازیابی حساب کاربری، خواهشمند است از طریق ایمیل نشریه با ما در ارتباط باشید. پیشاپیش از همراهی و همکاری شما سپاسگزاریم.
نشریه علمی مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران به منظور ارتقاء سطح علمی و تخصصی جامعه و معرفی فعالیتهای علمی و پژوهشی و مقالات تحقیقی اعضای هیات علمی، پژوهشگران و دانش پژوهان چاپ و منتشر میشود.
رتبه ارزیابی نشریه در سال 1401 و 1402 کمیسیون نشریات وزارت علوم تحقیقات و فناوری: رتبه ب
درباره فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران
- کشور محل چاپ: ایران
- صاحب امتیاز: موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ایرانمهر
- شروع انتشار: بهار 1400
- نوع انتشار: الکترونیکی
- دوره انتشار: فصلنامه
- شاپای الکترونیکی: 6276-3060
- قابل دسترسی از: magiran.com, noormags.ir, sid.ir, ensani.ir, civilica.com
- شبکه های اجتماعی: google scholar, Academia, Linkedin
- سیاست داوری: داوری بسته
- زبان مجله: فارسی (خلاصه مبسوط انگلیسی)
- حوزه تخصصی: حوزه مطالعات سیاسی و اجتماعی؛ قشرها و طبقات فرهنگی، اجتماعی -سیاسی و فرهنگی؛ باورهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی
- نوع مجله: علمی-پژوهشی
- رتبه ارزیابی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در سال 1401 و 1402: رتبه ب
- مقالات قابل بررسی: پژوهشی، ترویجی و مروری
- دسترسی رایگان و آزاد به مقالات: بلی
- نمایه شده: بلی
- شناسه دیجیتال: DOI:10.61838/jspsich
- مدت زمان بررسی اولیه: 7 روز
- زمان داوری: حداقل 4 تا 10 هفته
- هزینه داوری: 200 هزار تومان
- هزینه پذیرش نهایی و انتشار: (براساس آیین نامه تعیین هزینه پردازش مقاله در نشریات علمی دسترسی باز)
- ایمیل پشتیبانی مجله: journalspsich@gmail.com
رابطه خشونت و امنيت اجتماعی
امنيت يکي از مهمترین و بحث برانگيزترين موضوعات و مفاهيمي است که امروزه در جوامع و گروههای انساني مطرح شده و مورد توجه قرار گرفته است؛ همه روزه در مجلهها و رسانهها صاحبنظران در اين مورد به اظهار نظر میپردازند، نظريات و اندیشههای گوناگوني در زمينه چگونگي ايجاد، تقويت و استمرار، زمینههای مؤثر در تقويت و شکلگیری، چگونگي ضعف و اضمحلال و انواع و ابعاد مختلف آن مطرح و منتشر شده است. نکته مورد اتفاق نظر، تعدد و کثرت عوامل تأثيرگذار بر امنيت است. صاحبنظران متفاوتي از قبيل فيلسوفان، سياستمداران، جامعه شناسان و روان شناسان در خصوص امنيت صحبت کرده و تلاش داشتهاند آن را به صورتها و انواع مختلف توصيف، تشريح و تبيين کنند. فيلسوفان معتقدند انسانها زندگي در يک جامعه امن را به زندگي در يک جامعه پرتنش و ناامن ترجيح میدهند؛ برخي صاحبنظران مهمترین وظيفه دولت را ايجاد، حفظ و تداوم و توسعه امنيت ميدانند.
نقش هنرهای آیینی در تعامل و مشارکت مخاطب، و بازآفرینی هویت و فرهنگ: پرده خوانی میدانی
پرده خوانی به عنوان یکی از مراسم آیینی ایرانی، جز یکی از قدیمیترین شیوههای نمایش انفرادی و سنتی با قابلیت بالا در زمینه هنرهای تعاملی در ایران و جهان است. هنر نمایشهای آیینی، ابزار و شیوه ارتباطی ویژهای محسوب میشود که نقش و جایگاه قابل توجهی در فرهنگ بومی ملل دارد. اینکه رابطه مخاطب با اثر اجرایی در پرده خوانی و ظرفیتهای پرده خوانی در تعامل فعال و موثر با مخاطب چگونه است؟ آیا بازآفرینی مفهوم و بن مایههای هویت و فرهنگ در هنر آیینی از طریق پرده خوانی امکان پذیر است؟ پرسشهای پژوهش حاضر است؛ بنابراین نقش هنرهای آیینی در الگوهای تعاملی-مشارکتی با مخاطب، در پرده خوانی میدانی مورد بررسی قرار گرفته و به مطالعه عناصر پرده خوانی به تفکیک شامل پرده خوان و پیشخوان و پرده، و شیوه تعامل با مخاطب با اثر پرداخته شده است. این پژوهش بر مبنای روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده، منابع تحقیق و شیوه جمع آوری اطلاعات، منابع کتابخانهای و مشاهدات میدانی است. با توجه به یافتههای این پژوهش، نگارندگان مدلی توسعه پایداری را طراحی نمودندکه در آن، هنرهای آیینی قادرند با احیا و تقویت هویت جامعه امروز و افزایش وحدت جمعی در غایت به نوعی توسعه پایدار دست یابند. نتایج این پژوهش نشان میدهدکه در پرده خوانی میدانی، تعامل فعال با مخاطب وجود دارد و همچنین قابلیتهای ابعاد هویتی، فرهنگی و آیینی این هنر، میتواند منجر به توسعه پایدار و ماندگاری مضامین آن در جامعه شود.
تحلیل و بررسی تطبیقی تزئینات معماری بناهای دوره صفویه با تاکید بر فرهنگ ایرانی – اسلامی در شهر سبزوار
یکی از جلوههای باشکوه معماری در تمدن اسلامی معماری ایرانی است که مبتنی بر فرهنگ اسلامی و عناصر منحصر به فرد سمائی و عرفانی براساس اصول زیباشناسی و ابدعی است. معماری ایرانی مبتنی بر طراحی منحصر به فرد ودقیق از اصول هندسی و تقارن و نمادگرایی فرم و آرایه بندی و سازه شکل گرفته است.این پژوهش با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی مبتنی بر روش کتابخانهای و میدانی بر آن است تا به این پرسش پاسخ دهد که شکوه فرهنگ اسلامی از طریق ارزیابی معماری دوره صفویه در شهر سبزوار چگونه انعکاس یافته است؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که معماری دوره صفوی در سبزوار بیشتر بر اصول ساده و کاربردی عناصر و تزئینات استوار بوده است تزئینات معماری دوره صفوی با بهره گیری از گچ بریها، کاشی کاریهای و گچ بری هامنطبق بامفاهیم اساسی اسلام است. رنگ پردازیهای و مقرنس کاریهای نشان دهنده اهمیت دادن به هویت مذهبی و ملی در آن دوره داشته است که هویت بخشی به بناهای این دوره را تایید میکند.
مروری بر حیات سیاسی، فرهنگی نظامالملک و نقش وی در روابط سلجوقیان ایران با خلافت عباسی
این مقاله ضمن مروری بر زندگانی خواجه نظامالملک طوسی، وزیر مقتدر سلجوقیان، در پی پاسخ به این پرسش است که نقش خواجه در شکلگیری مناسبات فرهنگی و سیاسی سلجوقیان بزرگ و خلافت عباسی چگونه بوده است و اینکه خواجه چگونه سعی میکند بین نظام سلطنتی و قدرت مطلقه آن و نظام دینی و وجهه معنوی خلافت رابطهای حسنه برقرار کند و در عین حال حمایت سیاسی و نظامی سلطنت از خلافت و حمایت سیاسی و معنوی خلافت از سلطنت را فراهم کند. لذا برخی اقدامات خواجه، از جمله ایجاد مراکز فرهنگی، مساجد و مدارس، در جهت تربیت نیروهای مورد نیاز حکومت سلجوقی که در عین حال تحت نظر مستقیم و همفکر و هممذهب خواجه باشند و وی را برای رسیدن به اهداف سیاسی، فرهنگی و حکومتی او یاری میدهند، بهویژه اینکه کلیه کارگزاران وی باید حتماً شافعیمذهب و پیرو تفکرات مذهبی، سیاسی و فرهنگی خواجه باشند تا اهداف وی را در جهت حفظ اقتدار و قدرت بلامنازع خود، حفظ حکومت سلجوقی، برقراری روابط حسنه با خلافت عباسی و مقابله با اسماعیلیان به عنوان تهدید حکومت سلجوقی در ایران و فاطمیان به عنوان دشمن خلافت عباسی و جهان اهل سنت آن روز فراهم نماید.
بررسی تأثیر رسانههای اجتماعی بر تصویر بینالمللی ایران و نحوه استفاده از آنها برای تقویت قدرت نرم
ظهور رسانههای اجتماعی نقش بیبدیلی در شکلدهی افکار عمومی، فرهنگسازی و تأثیرگذاری بر روابط بینالملل ایفا کرده است. این ابزارها به واسطه دسترسی گسترده، قدرت اقناعی و توانایی بازتاب واقعیتهای اجتماعی بهصورت همزمان، امکان برجستهسازی قدرت نرم کشورها را فراهم کردهاند. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر رسانههای اجتماعی بر تصویر بینالمللی ایران و تبیین نقش قدرت نرم در ارتقاء جایگاه ایران در سطح جهانی است. این تحقیق از نوع کمی بوده و از روش پیمایشی استفاده کرده است. جامعه آماری شامل 190 نفر از کارشناسان و متخصصان ارتباطات و علوم سیاسی دانشگاههای تهران و شهید بهشتی و همچنین دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه بوده که بر اساس جدول مورگان، نمونهای 44 نفری انتخاب شده است. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محققساخته بوده که روایی آن توسط متخصصان و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ (78/0) تأیید شده است. یافتهها نشان داد که بین قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران و تأثیر آن در شبکههای اجتماعی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (ضریب همبستگی 815/0). همچنین، قدرت نرم با مؤلفههایی نظیر آگاهیبخشی (758/0)، برجستهسازی (655/0)، بیان عقیده (585/0) و ایجاد همبستگی ملی و فراملی (805/0) رابطه مستقیم و قوی داشته است. نتایج نشان داد با تقویت قدرت نرم در رسانههای اجتماعی، امکان افزایش آگاهی عمومی، تقویت همبستگی ملی و فراملی و مقابله با روایتهای مغرضانه فراهم میشود. از این رو، سیاستگذاری در این حوزه میتواند به تقویت موقعیت بینالمللی ایران منجر شود.
ارزیابی مؤلفههای تاثیرگذار بر سیاستگذاری فرهنگی ایران در فضای مجازی
سیاستگذاری دولتها در عرصه فرهنگی بر اساس تعریفشان از فرهنگ و رویکردشان به تعالی فرهنگی متفاوت بوده و سمت و سوهای گوناگونی را به خود میگیرد. هدف از سیاستگذاری فرهنگی کنترل و یا جهت دادن به فرهنگ است. یکی از حوزههای متأثر از فرهنگ و در عین حال تأثیرگذار بر آن که همواره مورد توجه دولتها بوده است، فضای مجازی است. لذا ضروری است که الگویی از سیاستگذاری فرهنگی در زمینه استفاده کاربران از فضای مجازی مبتنی و همسو با فرهنگ اسلامی-ایرانی اتخاذ شود. هدف اصلی پژوهش آن است تا مؤلفهها و رویکردهایی که بر اساس آن مهمترین چالشها و موانع سیاستگذاری فرهنگی ایران در فضای مجازی قابل شناسایی است، تبیین شود. این پژوهش به ارزیابی مؤلفههای تاثیرگذار بر سیاستگذاری فرهنگی ایران در فضای مجازی پرداخته است. مقاله حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخنه ای انجام شده است. فرضیه پژوهش آن است که راهبرد سیاستگذاری فرهنگی در فضای مجازی برمبنای رویکرد تغییرات جزئی تدریجی مبتنی بر موانعی نظیر فقدان مدیریت کارآمد ارتباطاتی، بیتوجهی به روندهای جدید جهانی، عدم بهکارگیری ابزارهای نوین قابل تحلیل و ارزیابی است. یافتههای پژوهش نشان میدهد نهادهای موازی و غیرهمسو سیاستگذار، فقدان ارتباط نهادهای سیاستگذار با جوامع علمی و پژوهشگران این زمینه، اتخاذ رویکردهای سرکوبگرانه و ... از جمله چالشها و موانع سیاستگذاری فرهنگی ایران در فضای مجازی به شمار میرود. همچنین راهبرد سیاستگذاری در فضای مجازی براساس توجه به مدیریت کارآمد ارتباطاتی، توجه به مسائل روز فرهنگی و بهرهگیری از ابزارهای نوین مجازی در قالب رویکرد گروهی قابل بازنگری و اصلاح میباشد.
تحرک اجتماعی و تأثیر آن بر توسعه و سبک زندگی
موضوع این مقاله بررسی تحرک اجتماعی و تأثیر آن بر توسعه و سبک زندگی در ایران است. تحرک اجتماعی ناظر به کنش و تعاملات افراد در ساختار و نظام اجتماعی است. توسعه و ترقی، تحولی زیربنایی و جریانی چندبعدی در جوامع است که مبنای حرکت و کنش اجتماعی افراد و گروهها در عرصههای مختلف زندگی میشود، سبک و الگوی زندگی از علایق، رفتارها و جهتگیریهای یک فرد، گروه، یا فرهنگ جامعه سرچشمه میگیرد، به این منظور، هدف محقق پاسخ به این پرسش است: آیا تحرک اجتماعی و انتخاب سبک زندگی و کنش اجتماعی افراد و گروهها تحت تأثیر برنامههای توسعهگرایانه است؟ در این نوشتار بر اساس رویکرد و نظریه کنش اجتماعی «تالکوت پارسنز» به آن پرداخته میشود. یافتههای پژوهش نشان میدهند که مؤلفههای تحرک اجتماعی و توسعه بر رفتار اجتماعی و انتخاب الگوی زندگی افراد جامعه درحالتوسعه تأثیرگذار است به شکلی که تعاملات بین فردی، گروهی و انتخابهای آنها زمینه و بستر را برای بهبود و ارتقاء سطح رفاه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بیشتر فراهم نموده و توسعه سبک زندگی مطابق با سلیقه و الگوهای مطلوب و مدرن را از ساختار نظام سیاسی اجتماعی درخواست میکنند.
رئالیسم انتقادی؛ نقدی بر رئالیسم تجربی
در طول دهههای اخیر، جنبش فلسفی بریتانیایی که با عنوان رئالیسم انتقادی شناخته شده است، تردیدهایی را درباره فلسفه علوم اجتماعی ایجاد کرده است. رئالیسم انتقادی سعی در تلفیق پارادایمها داشته و به دنبال تعریف جدیدی از واقعیت، معرفت و پژوهش است. هدف این مقاله این است که ضمن بررسی مبانی هستی شناختی، معرفت شناختی و روش شناختی دو پارادایم رئالیسم تجربی و رئالیسم انتقادی ، تقابلهای این دو پارادایم را نمایان سازد؛ لذا این نوشتار با بررسی ادعاهای اصلی رئالیسم تجربی در حوزههای سه گانه فوق، به نقد این دیدگاهها از منظر رئالیسم انتقادی، البته با تأکید بر آراء و نظریات روی باسکار خواهد پرداخت.
رابطه خشونت و امنيت اجتماعی
امنيت يکي از مهمترین و بحث برانگيزترين موضوعات و مفاهيمي است که امروزه در جوامع و گروههای انساني مطرح شده و مورد توجه قرار گرفته است؛ همه روزه در مجلهها و رسانهها صاحبنظران در اين مورد به اظهار نظر میپردازند، نظريات و اندیشههای گوناگوني در زمينه چگونگي ايجاد، تقويت و استمرار، زمینههای مؤثر در تقويت و شکلگیری، چگونگي ضعف و اضمحلال و انواع و ابعاد مختلف آن مطرح و منتشر شده است. نکته مورد اتفاق نظر، تعدد و کثرت عوامل تأثيرگذار بر امنيت است. صاحبنظران متفاوتي از قبيل فيلسوفان، سياستمداران، جامعه شناسان و روان شناسان در خصوص امنيت صحبت کرده و تلاش داشتهاند آن را به صورتها و انواع مختلف توصيف، تشريح و تبيين کنند. فيلسوفان معتقدند انسانها زندگي در يک جامعه امن را به زندگي در يک جامعه پرتنش و ناامن ترجيح میدهند؛ برخي صاحبنظران مهمترین وظيفه دولت را ايجاد، حفظ و تداوم و توسعه امنيت ميدانند.
نقش هنرهای آیینی در تعامل و مشارکت مخاطب، و بازآفرینی هویت و فرهنگ: پرده خوانی میدانی
پرده خوانی به عنوان یکی از مراسم آیینی ایرانی، جز یکی از قدیمیترین شیوههای نمایش انفرادی و سنتی با قابلیت بالا در زمینه هنرهای تعاملی در ایران و جهان است. هنر نمایشهای آیینی، ابزار و شیوه ارتباطی ویژهای محسوب میشود که نقش و جایگاه قابل توجهی در فرهنگ بومی ملل دارد. اینکه رابطه مخاطب با اثر اجرایی در پرده خوانی و ظرفیتهای پرده خوانی در تعامل فعال و موثر با مخاطب چگونه است؟ آیا بازآفرینی مفهوم و بن مایههای هویت و فرهنگ در هنر آیینی از طریق پرده خوانی امکان پذیر است؟ پرسشهای پژوهش حاضر است؛ بنابراین نقش هنرهای آیینی در الگوهای تعاملی-مشارکتی با مخاطب، در پرده خوانی میدانی مورد بررسی قرار گرفته و به مطالعه عناصر پرده خوانی به تفکیک شامل پرده خوان و پیشخوان و پرده، و شیوه تعامل با مخاطب با اثر پرداخته شده است. این پژوهش بر مبنای روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده، منابع تحقیق و شیوه جمع آوری اطلاعات، منابع کتابخانهای و مشاهدات میدانی است. با توجه به یافتههای این پژوهش، نگارندگان مدلی توسعه پایداری را طراحی نمودندکه در آن، هنرهای آیینی قادرند با احیا و تقویت هویت جامعه امروز و افزایش وحدت جمعی در غایت به نوعی توسعه پایدار دست یابند. نتایج این پژوهش نشان میدهدکه در پرده خوانی میدانی، تعامل فعال با مخاطب وجود دارد و همچنین قابلیتهای ابعاد هویتی، فرهنگی و آیینی این هنر، میتواند منجر به توسعه پایدار و ماندگاری مضامین آن در جامعه شود.
تحلیل و بررسی تطبیقی تزئینات معماری بناهای دوره صفویه با تاکید بر فرهنگ ایرانی – اسلامی در شهر سبزوار
یکی از جلوههای باشکوه معماری در تمدن اسلامی معماری ایرانی است که مبتنی بر فرهنگ اسلامی و عناصر منحصر به فرد سمائی و عرفانی براساس اصول زیباشناسی و ابدعی است. معماری ایرانی مبتنی بر طراحی منحصر به فرد ودقیق از اصول هندسی و تقارن و نمادگرایی فرم و آرایه بندی و سازه شکل گرفته است.این پژوهش با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی مبتنی بر روش کتابخانهای و میدانی بر آن است تا به این پرسش پاسخ دهد که شکوه فرهنگ اسلامی از طریق ارزیابی معماری دوره صفویه در شهر سبزوار چگونه انعکاس یافته است؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که معماری دوره صفوی در سبزوار بیشتر بر اصول ساده و کاربردی عناصر و تزئینات استوار بوده است تزئینات معماری دوره صفوی با بهره گیری از گچ بریها، کاشی کاریهای و گچ بری هامنطبق بامفاهیم اساسی اسلام است. رنگ پردازیهای و مقرنس کاریهای نشان دهنده اهمیت دادن به هویت مذهبی و ملی در آن دوره داشته است که هویت بخشی به بناهای این دوره را تایید میکند.
مروری بر حیات سیاسی، فرهنگی نظامالملک و نقش وی در روابط سلجوقیان ایران با خلافت عباسی
این مقاله ضمن مروری بر زندگانی خواجه نظامالملک طوسی، وزیر مقتدر سلجوقیان، در پی پاسخ به این پرسش است که نقش خواجه در شکلگیری مناسبات فرهنگی و سیاسی سلجوقیان بزرگ و خلافت عباسی چگونه بوده است و اینکه خواجه چگونه سعی میکند بین نظام سلطنتی و قدرت مطلقه آن و نظام دینی و وجهه معنوی خلافت رابطهای حسنه برقرار کند و در عین حال حمایت سیاسی و نظامی سلطنت از خلافت و حمایت سیاسی و معنوی خلافت از سلطنت را فراهم کند. لذا برخی اقدامات خواجه، از جمله ایجاد مراکز فرهنگی، مساجد و مدارس، در جهت تربیت نیروهای مورد نیاز حکومت سلجوقی که در عین حال تحت نظر مستقیم و همفکر و هممذهب خواجه باشند و وی را برای رسیدن به اهداف سیاسی، فرهنگی و حکومتی او یاری میدهند، بهویژه اینکه کلیه کارگزاران وی باید حتماً شافعیمذهب و پیرو تفکرات مذهبی، سیاسی و فرهنگی خواجه باشند تا اهداف وی را در جهت حفظ اقتدار و قدرت بلامنازع خود، حفظ حکومت سلجوقی، برقراری روابط حسنه با خلافت عباسی و مقابله با اسماعیلیان به عنوان تهدید حکومت سلجوقی در ایران و فاطمیان به عنوان دشمن خلافت عباسی و جهان اهل سنت آن روز فراهم نماید.
بررسی تأثیر رسانههای اجتماعی بر تصویر بینالمللی ایران و نحوه استفاده از آنها برای تقویت قدرت نرم
ظهور رسانههای اجتماعی نقش بیبدیلی در شکلدهی افکار عمومی، فرهنگسازی و تأثیرگذاری بر روابط بینالملل ایفا کرده است. این ابزارها به واسطه دسترسی گسترده، قدرت اقناعی و توانایی بازتاب واقعیتهای اجتماعی بهصورت همزمان، امکان برجستهسازی قدرت نرم کشورها را فراهم کردهاند. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر رسانههای اجتماعی بر تصویر بینالمللی ایران و تبیین نقش قدرت نرم در ارتقاء جایگاه ایران در سطح جهانی است. این تحقیق از نوع کمی بوده و از روش پیمایشی استفاده کرده است. جامعه آماری شامل 190 نفر از کارشناسان و متخصصان ارتباطات و علوم سیاسی دانشگاههای تهران و شهید بهشتی و همچنین دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه بوده که بر اساس جدول مورگان، نمونهای 44 نفری انتخاب شده است. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محققساخته بوده که روایی آن توسط متخصصان و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ (78/0) تأیید شده است. یافتهها نشان داد که بین قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران و تأثیر آن در شبکههای اجتماعی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (ضریب همبستگی 815/0). همچنین، قدرت نرم با مؤلفههایی نظیر آگاهیبخشی (758/0)، برجستهسازی (655/0)، بیان عقیده (585/0) و ایجاد همبستگی ملی و فراملی (805/0) رابطه مستقیم و قوی داشته است. نتایج نشان داد با تقویت قدرت نرم در رسانههای اجتماعی، امکان افزایش آگاهی عمومی، تقویت همبستگی ملی و فراملی و مقابله با روایتهای مغرضانه فراهم میشود. از این رو، سیاستگذاری در این حوزه میتواند به تقویت موقعیت بینالمللی ایران منجر شود.
ارزیابی مؤلفههای تاثیرگذار بر سیاستگذاری فرهنگی ایران در فضای مجازی
سیاستگذاری دولتها در عرصه فرهنگی بر اساس تعریفشان از فرهنگ و رویکردشان به تعالی فرهنگی متفاوت بوده و سمت و سوهای گوناگونی را به خود میگیرد. هدف از سیاستگذاری فرهنگی کنترل و یا جهت دادن به فرهنگ است. یکی از حوزههای متأثر از فرهنگ و در عین حال تأثیرگذار بر آن که همواره مورد توجه دولتها بوده است، فضای مجازی است. لذا ضروری است که الگویی از سیاستگذاری فرهنگی در زمینه استفاده کاربران از فضای مجازی مبتنی و همسو با فرهنگ اسلامی-ایرانی اتخاذ شود. هدف اصلی پژوهش آن است تا مؤلفهها و رویکردهایی که بر اساس آن مهمترین چالشها و موانع سیاستگذاری فرهنگی ایران در فضای مجازی قابل شناسایی است، تبیین شود. این پژوهش به ارزیابی مؤلفههای تاثیرگذار بر سیاستگذاری فرهنگی ایران در فضای مجازی پرداخته است. مقاله حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخنه ای انجام شده است. فرضیه پژوهش آن است که راهبرد سیاستگذاری فرهنگی در فضای مجازی برمبنای رویکرد تغییرات جزئی تدریجی مبتنی بر موانعی نظیر فقدان مدیریت کارآمد ارتباطاتی، بیتوجهی به روندهای جدید جهانی، عدم بهکارگیری ابزارهای نوین قابل تحلیل و ارزیابی است. یافتههای پژوهش نشان میدهد نهادهای موازی و غیرهمسو سیاستگذار، فقدان ارتباط نهادهای سیاستگذار با جوامع علمی و پژوهشگران این زمینه، اتخاذ رویکردهای سرکوبگرانه و ... از جمله چالشها و موانع سیاستگذاری فرهنگی ایران در فضای مجازی به شمار میرود. همچنین راهبرد سیاستگذاری در فضای مجازی براساس توجه به مدیریت کارآمد ارتباطاتی، توجه به مسائل روز فرهنگی و بهرهگیری از ابزارهای نوین مجازی در قالب رویکرد گروهی قابل بازنگری و اصلاح میباشد.
تحرک اجتماعی و تأثیر آن بر توسعه و سبک زندگی
موضوع این مقاله بررسی تحرک اجتماعی و تأثیر آن بر توسعه و سبک زندگی در ایران است. تحرک اجتماعی ناظر به کنش و تعاملات افراد در ساختار و نظام اجتماعی است. توسعه و ترقی، تحولی زیربنایی و جریانی چندبعدی در جوامع است که مبنای حرکت و کنش اجتماعی افراد و گروهها در عرصههای مختلف زندگی میشود، سبک و الگوی زندگی از علایق، رفتارها و جهتگیریهای یک فرد، گروه، یا فرهنگ جامعه سرچشمه میگیرد، به این منظور، هدف محقق پاسخ به این پرسش است: آیا تحرک اجتماعی و انتخاب سبک زندگی و کنش اجتماعی افراد و گروهها تحت تأثیر برنامههای توسعهگرایانه است؟ در این نوشتار بر اساس رویکرد و نظریه کنش اجتماعی «تالکوت پارسنز» به آن پرداخته میشود. یافتههای پژوهش نشان میدهند که مؤلفههای تحرک اجتماعی و توسعه بر رفتار اجتماعی و انتخاب الگوی زندگی افراد جامعه درحالتوسعه تأثیرگذار است به شکلی که تعاملات بین فردی، گروهی و انتخابهای آنها زمینه و بستر را برای بهبود و ارتقاء سطح رفاه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بیشتر فراهم نموده و توسعه سبک زندگی مطابق با سلیقه و الگوهای مطلوب و مدرن را از ساختار نظام سیاسی اجتماعی درخواست میکنند.
رئالیسم انتقادی؛ نقدی بر رئالیسم تجربی
در طول دهههای اخیر، جنبش فلسفی بریتانیایی که با عنوان رئالیسم انتقادی شناخته شده است، تردیدهایی را درباره فلسفه علوم اجتماعی ایجاد کرده است. رئالیسم انتقادی سعی در تلفیق پارادایمها داشته و به دنبال تعریف جدیدی از واقعیت، معرفت و پژوهش است. هدف این مقاله این است که ضمن بررسی مبانی هستی شناختی، معرفت شناختی و روش شناختی دو پارادایم رئالیسم تجربی و رئالیسم انتقادی ، تقابلهای این دو پارادایم را نمایان سازد؛ لذا این نوشتار با بررسی ادعاهای اصلی رئالیسم تجربی در حوزههای سه گانه فوق، به نقد این دیدگاهها از منظر رئالیسم انتقادی، البته با تأکید بر آراء و نظریات روی باسکار خواهد پرداخت.
رابطه خشونت و امنيت اجتماعی
امنيت يکي از مهمترین و بحث برانگيزترين موضوعات و مفاهيمي است که امروزه در جوامع و گروههای انساني مطرح شده و مورد توجه قرار گرفته است؛ همه روزه در مجلهها و رسانهها صاحبنظران در اين مورد به اظهار نظر میپردازند، نظريات و اندیشههای گوناگوني در زمينه چگونگي ايجاد، تقويت و استمرار، زمینههای مؤثر در تقويت و شکلگیری، چگونگي ضعف و اضمحلال و انواع و ابعاد مختلف آن مطرح و منتشر شده است. نکته مورد اتفاق نظر، تعدد و کثرت عوامل تأثيرگذار بر امنيت است. صاحبنظران متفاوتي از قبيل فيلسوفان، سياستمداران، جامعه شناسان و روان شناسان در خصوص امنيت صحبت کرده و تلاش داشتهاند آن را به صورتها و انواع مختلف توصيف، تشريح و تبيين کنند. فيلسوفان معتقدند انسانها زندگي در يک جامعه امن را به زندگي در يک جامعه پرتنش و ناامن ترجيح میدهند؛ برخي صاحبنظران مهمترین وظيفه دولت را ايجاد، حفظ و تداوم و توسعه امنيت ميدانند.
نقش هنرهای آیینی در تعامل و مشارکت مخاطب، و بازآفرینی هویت و فرهنگ: پرده خوانی میدانی
پرده خوانی به عنوان یکی از مراسم آیینی ایرانی، جز یکی از قدیمیترین شیوههای نمایش انفرادی و سنتی با قابلیت بالا در زمینه هنرهای تعاملی در ایران و جهان است. هنر نمایشهای آیینی، ابزار و شیوه ارتباطی ویژهای محسوب میشود که نقش و جایگاه قابل توجهی در فرهنگ بومی ملل دارد. اینکه رابطه مخاطب با اثر اجرایی در پرده خوانی و ظرفیتهای پرده خوانی در تعامل فعال و موثر با مخاطب چگونه است؟ آیا بازآفرینی مفهوم و بن مایههای هویت و فرهنگ در هنر آیینی از طریق پرده خوانی امکان پذیر است؟ پرسشهای پژوهش حاضر است؛ بنابراین نقش هنرهای آیینی در الگوهای تعاملی-مشارکتی با مخاطب، در پرده خوانی میدانی مورد بررسی قرار گرفته و به مطالعه عناصر پرده خوانی به تفکیک شامل پرده خوان و پیشخوان و پرده، و شیوه تعامل با مخاطب با اثر پرداخته شده است. این پژوهش بر مبنای روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده، منابع تحقیق و شیوه جمع آوری اطلاعات، منابع کتابخانهای و مشاهدات میدانی است. با توجه به یافتههای این پژوهش، نگارندگان مدلی توسعه پایداری را طراحی نمودندکه در آن، هنرهای آیینی قادرند با احیا و تقویت هویت جامعه امروز و افزایش وحدت جمعی در غایت به نوعی توسعه پایدار دست یابند. نتایج این پژوهش نشان میدهدکه در پرده خوانی میدانی، تعامل فعال با مخاطب وجود دارد و همچنین قابلیتهای ابعاد هویتی، فرهنگی و آیینی این هنر، میتواند منجر به توسعه پایدار و ماندگاری مضامین آن در جامعه شود.