مواجهه دوسویه طبقات اجتماعی ایران با اعراب مسلمان در قرون نخستین هجری

نویسندگان

  • مهدی فرهودفر استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. نویسنده مسئول https://orcid.org/0009-0009-6839-9867
  • سید هادی میرمحمودی استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0008-8835-3746

کلمات کلیدی:

طبقات ساسانی, جامعه ایرانی, اعراب مسلمان, طبقات فرادست, طبقات فرودست

چکیده

فرآیند مواجهه جامعه ایرانی با اعراب مسلمان در حقیقت مواجهه دو نظام فرهنگی ایران و اسلام می‌باشد که سرنوشت فرهنگی-تمدنی جدیدی برای ایرانیان رقم زد. این نوشتار با روش تحلیلی توصیفی به این مساله مهم پاسخ میدهد که مواجهه طبقات مختلف جامعه ایرانی در برابر سلطه اعراب مسلمان بر ایران چگونه رقم خورد و هر یک از طبقات چگونه با فاتحان تلاقی داشتند. یافتههای این پژوهش نشان می‌دهد، هر یک از طبقات جامعه ایران با اعراب مسلمان مواجهه متفاوتی داشتند؛ طبقاتِ برجسته ایرانی، برای حفظ موقعیت و منافع خود سریعتر به تعامل و همکاری با اعراب روی آوردند و طبقات فرودست نیز تدریجاً با کسب حقوق اجتماعی و همچنین شناخت بیشتر نسبت به معارف اصیل اسلام از روزنه اهلبیت (علیهمالسلام)، بدان روی‌آور شدند. در سویهی دیگر حاکمان عرب نخست سعی در به کارگیری از طبقات متنفذ، جهت سهولت اداره سرزمینها و سیطره بر طبقات فرودست ایرانی داشتند؛ اما کم کم، این قرابت‌ها توسعه یافت و در سایه تمدن اسلامی، هردو گروه به‏مثابه قوم واحد در مقیاس فرهنگی و تمدنی درآمدند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abbasi, A. A. (2012). Rulers of Khorasan and the Spread of Islam during the Umayyad Era. History Research Journal, 7(28).

Abu al-Faraj al-Isfahani, A. i. H. (1994). Al-Aghani (The Book of Songs). Dar Ihya al-Turath al-Arabi.

Abu Nu'aym, A. i. A. (1998). Dhikr Akhbar Isfahan (History of Isfahan). Soroush.

Al-Baladhuri, A. i. Y. (1988). Futuh al-Buldan (Conquests of the Lands). Dar wa Maktabat al-Hilal.

Al-Masudi, A. i. H. Al-Tanbih wa al-Ishraf (The Book of Notification and Verification). Dar al-Sawi (Offset Qom: Moasseseh al-Manabe al-Thaqafah al-Islamiyyah).

Al-Masudi, A. i. H. (1988). Muruj al-Dhahab wa Ma'adin al-Jawhar (Meadows of Gold and Mines of Gems). Dar al-Hijrah.

Al-Tabari, M. i. J. (1967). Tarikh al-Tabari (History of the Prophets and Kings). Dar al-Turath al-Arabi.

Al-Yaqubi, A. i. A. W. Tarikh al-Yaqubi (History of Yaqubi). Dar Sader.

Azari, S. (2007). Arteshtar (Warrior). In Encyclopedia of Iran 2. Center for the Great Islamic Encyclopedia.

Barthold, W. (1987). Turkestan Down to the Mongol Invasion (Turkestan-Nameh). Agah.

Bayat, A., & Khosravi, M. R. (2010). The Role of Prominent Iranian Families in the Interaction Process of Iranian and Islamic Cultures until the 4th Century AH. Research Journal of Islamic Civilization History, 43(1).

Bosworth, E. C. (1991). The History of Sistan: From the Coming of the Arabs to the Rise of the Saffarid State. Amirkabir.

Bulliet, R. W. (1985). Conversion to Islam in the Medieval Period. Tarikh-e Iran.

Christensen, A. (1989). Iran During the Sassanid Empire (L'Iran sous les Sassanides). Donyay-e Ketab.

Dehghanpour, Z., & Masoumi, M. (2012). The Role of Iranians in the Conquest of Iran by Arabs from the Beginning to the End of the First Century AH (Groups, Motives, and Types of Cooperation). Islamic History Studies, 4(13).

Dinawari, A. i. D. (1989). Al-Akhbar al-Tiwal (The Long Narratives). Manshurat al-Radhi.

Durant, W. (1958). The Story of Civilization (Volume 1: Our Oriental Heritage). Eqbal, Franklin.

Frye, R. N. (1986). Bukhara: The Medieval Achievement. Scientific and Cultural Publishing Company.

Hitti, P. K. (1965). History of the Arabs. Haghighat.

Ibn A'tham, A. (1991). Al-Futuh (The Conquests). Dar al-Adwa.

Ibn al-Athir, A. i. A. a.-K. (1965). Al-Kamil fi al-Tarikh (The Complete History). Dar Sader.

Ibn Hawqal, M. (1938). Surat al-Ard (The Face of the Earth). Dar Sader (Offset Leiden).

Ibn Isfandiyar, M. i. H. (1987). Tarikh-i Tabaristan (History of Tabaristan). Padideh Khavar.

Ibn Miskawayh, A. i. M. (2000). Tajarib al-Umam (The Experiences of the Nations). Soroush.

Istakhri, I. i. M. (2004). Masalik al-Mamalik (Routes of the Realms). Dar Sader (Offset Leiden).

Katouzian, H. (1993). Despotism, Democracy, and the National Movement. Markaz.

Khosravi, M. R., & Bayat, A. (2008). The Confrontation of Iranian Society against the Domination of Muslim Arabs in the First and Second Centuries AH. Farhang(67).

Moftakhari, H. (1997). Iran in the Transition Period (Transition from the Ancient Era to the Islamic Era). Cultural-Communication Studies, Journal of Cultural Research(4).

Moftakhari, H. (2004). Iranian Society in Confrontation with Muslim Arabs. History of Islam, 4(16).

Moftakhari, H., & Zamani, H. (2002). History of Iran from the Arrival of Muslims to the End of the Tahirid Dynasty. SAMT.

Mohammadi Malayeri, M. (1995). Iranian Culture. Tous.

Mohammadi Malayeri, M. (2000). History and Culture of Iran in the Transition Period from the Sassanid Era to the Islamic Era. Tous.

Pirnia, H. (1996). History of Ancient Iran. Donyay-e Ketab.

Pirnia, H., & Eqbal Ashtiani, A. (2001). History of Iran from the Beginning to the Extinction of the Qajar Dynasty. Khayyam.

Pourdavoud, E. (1998). Gathas: The Oldest Part of the Avesta. Asatir.

Ravandi, M. (2003). Social History of Iran. Negah.

Rezaei, R., Bayat, A., & Mousavi, S. J. (2010). The Role of Iranian Scribes in the Establishment and Formation of Islamic Bureaucracy in the First Century AH. Research Journal of Islamic Civilization History, 43(1).

Spuler, B. (1994). History of Iran in the Early Islamic Centuries. Scientific and Cultural Publishing Company.

Tahmasbi, S. (2016). A Comparative Study of the Temporal and Spatial Trend of the Spread of Islam in Iran. Research Journal of Islamic History(22).

Thaqafi Kufi, I. i. M. (1974). Al-Gharat (The Raids). Society for the National Heritage of Iran.

Zarrinkoub, A. (1998). History of the Iranian People Before Islam. Amirkabir.

دانلود

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

پژوهشی

ارجاع به مقاله

فرهودفر م.، و میرمحمودی س. ه. . (1405). مواجهه دوسویه طبقات اجتماعی ایران با اعراب مسلمان در قرون نخستین هجری. مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران، 1-17. https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/view/523

مقالات مشابه

11-20 از 197

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.