اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران در آیینه ادبیات معاصر با تأکید بر آثار و اندیشه ملک‌الشعرای بهار

نویسندگان

    محمد دهناد * دکترای گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران m.dehnad@ut.ac.ir

کلمات کلیدی:

ادبیات معاصر, ملک‌الشعرای بهار, اوضاع سیاسی, اوضاع اجتماعی, شعر مشروطه, بازتاب

چکیده

ادبیات معاصر ایران، به‌ویژه در دوره پرفراز و نشیب مشروطه و سال‌های پس از آن، همواره آیینه‌ای تمام‌نما از تحولات سیاسی و اجتماعی بوده است. در این میان، ملک‌الشعرای محمدتقی بهار (۱۲۶۵-۱۳۳۰ش) به عنوان یکی از برجسته‌ترین شاعران، نویسندگان، روزنامه‌نگاران و کنشگران سیاسی عصر خود، نقشی بی‌بدیل در بازتاب دغدغه‌های ملی، استبدادستیزی، آزادی‌خواهی و عدالت‌طلبی ایفا کرده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر چارچوب نظری «بازتاب» در جامعه‌شناسی ادبیات، به بررسی چگونگی انعکاس اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران در اندیشه و آثار بهار می‌پردازد. پرسش اصلی تحقیق آن است که: بهار چگونه و با چه سازوکارهای ادبی، مسائل روزگار خود را در اشعار و آثار منثور خویش تصویر کرده و تا چه اندازه در بیداری افکار عمومی و شکل‌گیری جریان‌های اصلاح‌طلبانه مؤثر بوده است؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بهار با بهره‌گیری از قالب‌های متنوع شعری، زبان فاخر و در عین حال رسا، و تلفیق سنت با نوگرایی، مهم‌ترین رخدادهای سیاسی نظیر استبداد محمدعلی‌شاهی، فتح تهران، جنگ جهانی اول، قرارداد ۱۹۱۹، و همچنین مسائل اجتماعی چون فقر، جهل عمومی، وضعیت زنان، نابرابری‌های طبقاتی و بحران هویت ملی را در آیینه ادب خویش منعکس ساخته است. او نه صرفاً یک شاعر درباری، بلکه «شاعر ملی» و وجدان بیدار زمانه بود که ادبیات را در خدمت آزادی و پیشرفت ایران قرار داد. این مقاله با استناد به منابع دست اول و معتبر، تصویری جامع از پیوند تنگاتنگ ادبیات و اجتماع در آثار بهار ارائه می‌دهد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abrahamian, E. (2008). Iran Between Two Revolutions. Ney Publishing.

Abrahamian, E. (2010). Iran Between Two Revolutions: From the Constitutional Revolution to the Islamic Revolution. Ney Publishing.

Ajoudani, M.-A. (2003). Iranian Constitutionalism. Akhtaran Publishing.

Arianpour, Y. (1984). From Saba to Nima. Zavvar Publications.

Arianpour, Y. (1996). From Saba to Nima (Vol. Volume 2). Zavvar Publications.

Avery, P. (1994). Modern History of Iran. Printing and Publishing Institute of the Ministry of Foreign Affairs.

Bahar, M.-T. (1937). Stylistics, or the History of the Development of Persian Prose (Vol. 3 volumes). Majles Printing House.

Bahar, M.-T. (1990). Articles. Ibn Sina Publications.

Bahar, M.-T. (1992). A Brief History of Political Parties in Iran (Vol. 2 volumes). Amirkabir Publications.

Bahar, M.-T. (1996). Divan of Poems (Edited by Mohammad Malekzadeh ed.). Toos Publications.

Bahar, M.-T. (2001). Collected Articles of Malek al-Sho'ara Bahar: Articles from Nowbahar and Tazeh-Bahar Newspapers (Edited by Mohammad Golbon ed.). Library, Museum and Documentation Center of the Islamic Consultative Assembly Publications.

Bahar, M.-T. (2005). Divan of Poems of Malek al-Sho'ara Bahar (Edited by Chehrzad Bahar ed., Vol. 2 volumes). Toos Publications.

Goldmann, L. (1997). Sociology of Literature: In Defense of the Sociology of the Novel. Cheshmeh Publications.

Kasravi, A. (1999). History of the Iranian Constitutional Revolution. Amirkabir Publications.

Katouzian, H. (2006). State and Society in Iran: The Eclipse of the Qajars and the Emergence of the Pahlavis. I.B. Tauris.

Madani, S. J. a.-D. (1982). Contemporary Political History of Iran (Vol. Volume 2). Islamic Publications Office.

Mohit Tabatabaei, M. (1991). Malek al-Sho'ara Bahar: Life and Works. Elmi Publications.

Natel Khanlari, P. (1994). Seventy Speeches, Volume One: Poetry and Poetics. Toos Publications.

Nazari, F. (2017). The Manifestation of Freedom and Homeland in the Poetry of Malek al-Sho'ara Bahar. National Conference on Malek al-Sho'ara Bahar, Mashhad.

Noushin, E. i. (1957). Malek al-Sho'ara Bahar. Amirkabir Publications.

Nowbahar, N. (1919). Issues from Solar Hijri Year 1298.

Panahi, M.-H. (2005). Literature and Politics: A Study of Bahar's Political Poems. Journal of Social Sciences and Humanities, Shiraz University, 22(3), 1-22.

Rastgar Fasaei, M. (2002). Constitutional Literature. SAMT.

Safa'i, E. (1984). Malek al-Sho'ara Bahar: Life and Works. Javidan Publications.

Scott, J. (2009). Sociology of Literature. Afkar Publishing.

Sepanlou, M.-A. (2001). Poets and Politics: From the Constitutional Revolution to the Revolution. Sales Publishing.

Shafi'i Kadkani, M.-R. (2004). Periods of Persian Poetry from the Constitutional Revolution to the Fall of the Monarchy. Sokhan Publications.

Shafi'i Kadkani, M.-R. (2005). With Lamp and Mirror. Sokhan Publications.

Zarrinkoub, A. (1997). Constitutional Literature. Sokhan Publications.

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۵/۱۰/۰۱

ارسال

۱۴۰۵/۰۲/۰۲

بازنگری

۱۴۰۵/۰۴/۲۸

پذیرش

۱۴۰۵/۰۵/۰۵

شماره

نوع مقاله

پژوهشی

ارجاع به مقاله

دهناد م. (1405). اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران در آیینه ادبیات معاصر با تأکید بر آثار و اندیشه ملک‌الشعرای بهار. مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران، 1-30. https://journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/view/551

مقالات مشابه

1-10 از 277

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.