تحول گفتمان اشتغال و مناسبات اقتصادی خانواده در سینمای ایران (تحلیل گفتمان 40 فیلم سینمایی شاخص 4 دهه پس از انقلاب اسلامی)
کلمات کلیدی:
خانواده, سینمای ایران, گفتمان, مشاغل خانواده, تصویرسازیچکیده
سینمای ایران یکی از مهمترین عناصر بازنمایش تحولات اجتماعی است که تصویری معنادار از نسبت خانواده و اشتغال در بستر تغییرات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی ارائه می‌دهد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل گفتمان مشاغل خانواده در سینمای ایران، 40 فیلم شاخص 4 دهه 60،70، 80 و 90 را مطالعه و تحلیل کرده است. مبنای انتخاب آثار، دریافت جایزه از جشنواره فیلم فجر در حداقل یکی از بخش‌های «بهترین فیلم»، «بهترین کارگردانی»، «بهترین فیلم از نگاه تماشاگران»، «بهترین فیلم از نگاه ملی» و «بهترین فیلم‌نامه» یا حضور در ده فیلم پرفروش سال بوده است. چارچوب نظری پژوهش بر ترکیب تحلیل گفتمان عملیاتی پدام و نشانه‌شناسی فیسک استوار است؛ به‌گونه‌ای در 5 سطح تحلیل گفتمان عملیاتی، متن و نشانه‌های دیداری، گفتاری و روایی مرتبط با مشاغل و مناسبات اقتصادی خانواده استخراج و تحلیل شده و عناصر، دال‌های مرکزی و مفصل‌بندی‌های گفتمانی هر دوره شناسایی گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد تصویر مشاغل خانواده در سینمای ایران از گفتمان «کار به‌مثابه تعهد اجتماعی و ارزش اخلاقی» در دهه ۱۳۶۰، به گفتمان «سرمایه فرهنگی و ناپایداری اقتصادی» در دهه ۱۳۷۰، «اقتصاد غیررسمی و شکاف طبقاتی» در دهه ۱۳۸۰ و در نهایت «شکنندگی امنیت شغلی» در دهه ۱۳۹۰ تحول یافته است.
دانلودها
مراجع
Abbasi, M. B., Omidvar Shalmani, S., & Safakish, M. (2021). Yearbook of Population Statistics 1399.
Asadzadeh, M. (2004). Political Sociology of Iranian Cinema in the 1370s (1990s)
Azadarmaki, T. (2007). The Sociology of Iranian Family. SAMT Publication.
Baruah, S., Somandepalli, K., & Narayanan, S. (2022). Representation of Professions in Entertainment Media: Insights into Frequency and Sentiment Trends through Computational Text Analysis. PLoS One, 17(5). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0267812
Bashir, H., & Eskandari, A. (2013). Representation of Family in Iranian Cinema: Discourse Analysis of 'Yeh Habbeh Chand'. Journal of Iranian Cultural Research, 6(2), 143-161. https://doi.org/10.7508/ijcr.2013.22.006
Flick, U. (2009). An Introduction to Qualitative Research. Ney Publication.
Habibpour Gatabi, K. (2022). The Role of Iranian Cinema in Changing Social Development Indicators. Rasaneh, 33(3), 267-296. https://doi.org/10.22034/bmsp.2022.311540.1636
Hemmati, H. (2000). Representation of Women's Occupations in Iranian Cinema Tehran.
Javadi, A. M., Maleki, A., Zahedi Mazandarani, M. J., & Ahmadi, Y. (2022). Comparison of the Structure of Social Classes (Based on Occupations) in Iran during the Years 1335 to 1395.
Kamalizadeh, M., & Rajabi Foroutan, S. (2024). Analysis and Discourse of Policymaking in the Field of Cinema Art in Iran. Institute for Humanities and Cultural Studies.
Karami, M. T., & Farahani, M. (2016). Iranian Family Strategies in the Face of the Dialectic of Individual and Family. Cultural Studies & Communication, 12(44), 143-172.
Kasraee, M. S., & Mehrvarzi, P. (2018). Representation of Women's Social Role in Iranian Cinema after the Revolution: A Case Study of Two Films 'A Cube of Sugar' and 'The Salesman'. Sociological Cultural Studies, 8(4), 107-135.
Keyhan. (1992). Keyhan.
Langford, D. A., & Robson, P. (2003). The Representation of the Professions in the Cinema: The Case of Construction Engineers and Lawyers. Construction Management and Economics, 21(8), 799-807. https://doi.org/10.1080/0144619032000174512
Madani, M., Moghaddasi-Lashkajani, M., Kazemipour, S., & Shahla. (2018). Representation of Social Harms Threatening the Family Institution in Iranian Cinema of the 1990s and 2000s. Media, 29(111), 83-103.
Matbouei, M., Raiesdana, N., Nobahar, M., & Arian, M. (2020). Assessment of the Nurse Image in Iranian Cinema. Nursing Education, 9(5), 11-19.
Mirzaei, H., Karimzadeh, A., & Mahmoudi, P. S. (2021). Representation of the Employment Status of Women in Self-Employed Occupations in the Film Gold. Shabak, 7(2), 79-90.
Nikpey, A., & Pouya, R. (2012). Sociology of the Family's Evolution in Iran (The Study on Legal and Social Aspects of the Bill on Family Protection). Historical Sociology, 4(1), 131-169.
Pasek, Z. J. (2012). Reel Engineers: Portrayal of Engineers and the Engineering Profession in the Feature Films 2012 ASEE Annual Conference & Exposition, San Antonio, Texas. https://doi.org/10.18260/1-2--21864
Pourmand, F. (2014). Representation of Family in Iranian Cinema: With an Emphasis on the Highest-Grossing Films of Cinema after the Revolution
Rabiei, K., & YazdKhasti, B. (2019). Modernization and Attitude Change: Comparing and Analyzing the Attitudes of Urban and Rural Women toward Jobs (Case Study: Isfahan Province). Two Quarterly Journal of Contemporary Sociological Research, 8(14), 99-127. https://doi.org/10.22084/csr.2019.18533.1602
Rafiepour, F. (1998). Anatomy of Society. Enteshar Publication.
Rasekhi, Z. (2018). Representation of Social Issues in Cinema after the Islamic Revolution of Iran
Ravadrad, A., & Majdizadeh, Z. (2021). Analysis of the Representation of Employed Women in Iranian Films after the Revolution.
Sadeghi, E. (2021). Gender Policy in Contemporary Iran: The Role of State in Changing the Status and Rights of Women (1891–2013). State Studies, 7(27), 59-87. https://doi.org/10.22054/tssq.2021.43143.710
Subhan, S., & Khan, A. (2024). Representation of Women in Leadership Roles in Cinema. Frontiers Social Sciences Research Review, 1(1), 19-28. http://fsmreview.com/index.php/40/about
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Sara Momeni (Author); Ali Akbar Farhangi (Corresponding Author); Rosita Sepehrnia, Fatemeh Azizabadi Farahani, Seyyed Mohsen Banihashemi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
