بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و فرهنگی بر امنیت خانواده ایرانی (مورد مطالعه: شهر تهران)

امیر  جعفری; هوشنگ ظهیری; حبیب‌الله   کریمیان

نویسندگان

امیر جعفری گروه علوم اجتماعی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0003-9494-7464
هوشنگ ظهیری گروه علوم اجتماعی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران https://orcid.org/0000-0001-5658-6950
حبیب‌الله کریمیان گروه علوم اجتماعی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0003-0623-7589

کلمات کلیدی:

امنیت خانواده, احساس امنیت اجتماعی, عوامل اجتماعی, سرمایه اجتماعی, اعتماد اجتماعی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تبیین جامعه‌شناختی تأثیر مستقیم و غیرمستقیم عوامل اجتماعی و فرهنگی بر امنیت خانواده ایرانی در شهر تهران انجام شد. این پژوهش با رویکرد آمیخته کیفی–کمی انجام شد. در بخش کمی، 402 نفر از شهروندان 18 سال و بالاتر شهر تهران با استفاده از نمونه‌گیری طبقه‌ای–خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند و داده‌ها با پرسشنامه 88 گویه‌ای مبتنی بر طیف لیکرت گردآوری شد. در بخش کیفی، 20 مصاحبه عمیق نیمه‌ساختاریافته با صاحب‌نظران و متخصصان حوزه خانواده و علوم اجتماعی تا رسیدن به اشباع نظری انجام گرفت. روایی ابزار از طریق روایی صوری و سازه و پایایی آن با آلفای کرونباخ بررسی شد. داده‌های کمی با آزمون t مستقل، تحلیل واریانس یک‌طرفه، همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه گام‌به‌گام و تحلیل مسیر و داده‌های کیفی با تحلیل محتوای تماتیک تحلیل شدند. عوامل اجتماعی (r=.57)، امید به آینده (r=.60)، سرمایه اجتماعی (r=.44)، عوامل فرهنگی (r=.42) و ارتباط اجتماعی (r=.41) با امنیت خانواده رابطه مثبت و معنادار داشتند (p<.001). مدل رگرسیون چندگانه معنادار بود (R=.704، Adjusted R²=.490، F=97.493، p<.001) و 49 درصد واریانس امنیت خانواده را تبیین کرد. امید به آینده (β=.385)، ارتباط اجتماعی (β=.215)، عوامل اجتماعی (β=.208) و سرمایه اجتماعی (β≈.13) پیش‌بین‌های مستقیم معنادار امنیت خانواده بودند. تحلیل مسیر نشان داد اثر کل امید به آینده (.53)، عوامل اجتماعی (.44)، ارتباط اجتماعی (.33) و سرمایه اجتماعی (.27) قابل توجه بود؛ عوامل فرهنگی نیز عمدتاً از مسیرهای غیرمستقیم، با اثر کل .23، بر امنیت خانواده اثر گذاشتند. همچنین تفاوت‌های معناداری در برخی ابعاد امنیت خانواده برحسب جنسیت، سن، وضعیت شغلی، تحصیلات و درآمد مشاهده شد. امنیت خانواده در تهران حاصل تعامل هم‌زمان منابع اجتماعی و زمینه‌های فرهنگی است؛ با این حال، امید به آینده، کیفیت ارتباطات اجتماعی و سرمایه اجتماعی مهم‌ترین سازوکارهای مستقیم تبیین‌کننده آن هستند و عوامل فرهنگی عمدتاً از طریق تقویت یا تضعیف همین سازوکارهای اجتماعی عمل می‌کنند؛ بنابراین، سیاست‌های ارتقای امنیت خانواده باید به‌صورت هم‌زمان بر تقویت امید اجتماعی، سرمایه اجتماعی، پیوندهای ارتباطی و انسجام فرهنگی متمرکز شوند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Afshani, S. A., Fazel Najafabadi, S., Heydari, M., & Nourian Najafabadi, M. (2010). A Study of the Relationship between Religiosity and Social Trust. Quarterly Journal of Social sciences(49), 185-217.

Alikhah, F., & Najibi Rabiei, M. (2007). Women and Fear of Crime in Urban Spaces. Social Welfare, 6(22), 109-131.

Buzan, B. (1999). People, States and Fear (1st ed.). Institute for Strategic Studies.

Fallahi, A. (2000). The Mechanism of Creating Trust-Security Regimes. Rahbord Quarterly(18).

Foster, S., Knuiman, M., Villanueva, K., Wood, L., Christian, H., & Giles-Corti, B. (2014). Does Walkable Neighbourhood Design Influence the Association between Objective Crime and Walking? International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 11, 100.

Jacobs, J. (1961). The Death and Life of Great American Cities. Random House.

Kazemi, S. M., Mousa Rafieian, M., & Ghasemi Shah-Goldi, A. (2014). Factors Affecting the Improvement of Security in Urban Neighborhoods: A Case Study of North Jannat-Abad, Tehran. Geographical Space, 14(45), 129-147.

Moayyedi, M., Alinejad, M., & Navaei, H. (2013). Examining the Role of Urban Landscape Components in Enhancing the Sense of Security in Urban Public Spaces: A Case Study of Evin Neighborhood, Tehran. Social Security Studies(35), 159-191.

Modiri, A. (2006). Crime, Violence, and the Feeling of Security in Urban Public Spaces. Social Welfare, 6(22).

Newman, O. (1973). Defensible Space: People and Design in the Violent City.

Paul, E., Rachel, A., Leanne, M., & Ben, C. (2013). Crime Prevention through Environmental Design in the United Arab Emirates: A Suitable Case for Reorientation? Built Environment, 39(1), 92-113.

Saroukhani, B. (1996). An Introduction to the Sociology of the Family. Soroush.

Saroukhani, B., & Navidnia, M. (2006). Social Security of the Family and Place of Residence in Tehran. Social Welfare, 6(22).

Schneider, R. H., & Kitchen, T. (2013). Putting Crime Prevention Through Environmental Design into Practice via Planning Systems: A Comparison of Experience in the US and UK. Built Environment, 39(1), 9-30.

Tajik, M. R. (2001). An Introduction to the National Security Strategy of the Islamic Republic: Approaches and Strategies, Volume 1 (1st ed.). Farhang-e Gofteman.